Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stosowania procedur przetargowych i powierzchownego orzekania wobec zamówień publicznych

   Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację pana posła Jerzego Wenderlicha w sprawie niedbałego stosowania procedur przetargowych i powierzchownego orzekania wobec zamówień publicznych (SPS-0202-743/98), uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Kierownictwo Urzędu Zamówień Publicznych ma świadomość licznych nieprawidłowości występujących przy udzielaniu zamówień publicznych. Bogaty materiał obrazujący skalę zjawiska a także przykłady łamania procedur wynikających z ustawy o zamówieniach publicznych zawierają raporty Najwyższej Izby Kontroli (˝Analiza wykonania budżetu państwa w 1997 r.˝, ˝Udzielanie zamówień publicznych przez gminy˝, ˝Udzielanie zamówień publicznych przez największe miasta i ich jednostki organizacyjne˝, ˝Realizacja przez ministra zdrowia i opieki społecznej oraz wojewodów zamówień publicznych w sferze ochrony zdrowia w 1995 r. i I półroczu 1996 r.˝). W 1997 r. komisje orzekające w I instancji w sprawach o naruszenie dyscypliny budżetowej działające przy ministrach, wojewodach i regionalnych izbach obrachunkowych uznały winę 643 osób obwinionych o naruszenie ustawy o zamówieniach publicznych przy udzielaniu zamówień ze środków publicznych. Trzeba jednocześnie zwrócić uwagę, że ustalenia w ˝Analizie wykonania budżetu państwa w 1997 r.˝, sporządzonej przez NIK, wskazują, iż w porównaniu do wyników kontroli z 1996 r. liczba generalnych zarzutów co do naruszenia przepisów ustawy o zamówieniach publicznych zmniejsza się.

   Reakcją na obserwowane nieprawidłowości była uchwalona w zeszłym roku nowelizacja ustawy o zamówieniach publicznych, która m.in. zmniejszyła możliwość korzystania z trybów nieprzetargowych i zwiększyła uprawnienia kontrolne prezesa UZP.

   Zasadniczo do prowadzenia kontroli prawidłowości udzielania zamówień publicznych zostały upoważnione: Najwyższa Izba Kontroli oraz regionalne izby obrachunkowe.

   Natomiast prezes Urzędu Zamówień Publicznych może:

   - zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 2 żądać od zamawiających informacji o przebiegu procesu udzielania zamówień publicznych i ich realizacji oraz udostępniania dokumentacji dotyczącej zamówienia publicznego;

   - na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 3 w przypadkach stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy zawiadamiać właściwy organ orzekający o naruszeniu dyscypliny budżetowej.

   Z wymienionych kompetencji prezes Urzędu Zamówień Publicznych korzysta. Nowe kierownictwo UZP powołało do życia Departament Kontroli, Analiz i Szkoleń, który od grudnia 1997 r. zajmuje się m.in. przeprowadzaniem analiz związanych z praktyką stosowania ustawy o zamówieniach publicznych. Aktualnie przez Departament Kontroli, Analiz i Szkoleń prowadzone są 162 postępowania kontrolne i wyjaśniające. Z tej liczby tylko 49 postępowań wszczęto na skutek skarg napływających do UZP. W 123 przypadkach postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Departament Kontroli, Analiz i Szkoleń Urzędu Zamówień Publicznych współpracuje z organami prokuratury w trzech sprawach, w których zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa przy udzielaniu zamówień publicznych.

   Urząd Zamówień Publicznych prowadzi także działalność szkoleniową. Systematycznie organizuje spotkania środowiskowe oraz terenowe poświęcone wyjaśnianiu przepisów regulujących system zamówień publicznych. Powyższe działania mają na celu poprawę funkcjonowania systemu zamówień publicznych.

   W urzędzie dokonuje się także analizy orzeczeń w sprawach zamówień publicznych. Od 1995 r. zespoły arbitrów rozstrzygały 74 sprawy, w których zamówienia dotyczyły robót dociepleniowych (termorenowacyjnych). W 26 przypadkach odwołania zostały uwzględnione, w 6 przypadkach odwołania zostały wycofane przez skarżących, jedna sprawa zakończyła się umorzeniem, a 41 odwołań oddalono. Podkreślenia wymaga fakt, że inicjatywa w zakresie postępowania odwoławczego należy wyłącznie do uczestników postępowania o zamówienie publiczne. W przypadku niekorzystnego wyroku arbitrów, uczestnicy mogą jeszcze występować do sądu powszechnego ze skargą.

   Jednocześnie wyjaśniam, iż zgodnie z art. 88 ustawy o zamówieniach publicznych arbiter przy rozpatrywaniu odwołania pełni swoją funkcję z najwyższą starannością w sposób bezstronny; nie jest reprezentantem żadnego z uczestników postępowania ani też prezesa urzędu.

   Urząd Zamówień Publicznych nie może wywierać wpływu na wyroki poszczególnych zespołów arbitrów.

   W najbliższym czasie system odwoławczy w sprawach o zamówienia publiczne ulegnie istotnym zmianom. Urząd Zamówień Publicznych przygotowuje nowelizację ustawy, która w sposób gruntowny zmieni procedurę rozpatrywania protestów i odwołań. Projekt uwzględnia wymogi dyrektyw Unii Europejskiej oraz konstytucji RP. Powierzenie rozstrzygania odwołań organom sądowym z całą pewnością wyeliminuje powierzchowność orzekania. W projekcie przewidziano także poszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do inicjowania postępowań odwoławczych m.in. o instytucje samorządu gospodarczego. Na treść zaproponowanych rozwiązań mają istotny wpływ wnioski płynące z analizy aktualnego modelu odwoławczego.

   Prezes Urzędu Zamówień Publicznych

   Marian Lemke

   Warszawa, dnia 17 lipca 1998 r.