Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie otwarcia terminalu w Koroszczynie w woj. bialskopodlaskim

   Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pana Jerzego Buzka na interpelację pana posła Józefa Bergiera z dnia 25 listopada 1998 r. w sprawie otwarcia terminalu w Koroszczynie w woj. bialskopodlskim, uprzejmie informuję co następuje.

   1. Terminal w Koroszczynie został zlokalizowany w odległości ok. 5 km od przejścia granicznego z Republiką Białoruś w Kukurykach. Ta niekorzystna lokalizacja podraża inwestycję, bo wymusza zastosowanie zabezpieczeń w postaci m.in. dodatkowego oświetlenia, ogrodzenia (ok. 14 km), systemu stałej obserwacji, co i tak nie zapewnia dostatecznej skuteczności sprawowania kontroli celnej i dozoru celnego. Zastosowanie tych środków nie zabezpiecza przed działaniami przestępczymi, a konstrukcja i układ funkcjonalny obiektu wręcz je ułatwiają. Dalsze angażowanie budżetu państwa do realizacji postulatów administracji celnej pominiętych w trakcie inwestycji i tak nie zapewni właściwych warunków funkcjonowania drogowego przejścia granicznego, niezbędnych do poprawnego wykonywania zadań administracji celnej i Straży Granicznej.

   2. Usytuowaniu terminalu nie towarzyszą rozwiązania komunikacyjne, umożliwiające połączenie go z projektowaną autostradą, pominięto również obsługę ruchu osobowego w powiązaniu z tą autostradą. Według projektanta budowa autostrady wymusi budowę drugiego terminalu, co potwierdza błędność przyjętej lokalizacji i projektu.

   3. Nie dokonano rozdziału części wjazdowej od wyjazdowej przejścia, co będzie sprzyjać popełnianiu przestępstw celnych. Separacja dwóch kierunków ruchu na przejściu granicznym jest fundamentalną zasadą, która musi być przestrzegana przy wznoszeniu takich obiektów. Jest to norma powszechnie stosowana w Europie.

   4. Połączenie części komercyjnej z odprawową terminalu sprzyja działalności przemytniczej. Dodatkowe ogrodzenie oraz punkty kontroli celnej dla osób fizycznych wchodzących na teren terminalu w niewielkim stopniu ograniczą jej zakres.

   5. Bezpośrednie sąsiedztwo części odprawowej terminalu (ok. 18 ha powierzchni) z projektowanymi magazynami, punktami usługowymi, supermarketem, motelami (ok. 28 ha powierzchni) umożliwi manipulowanie towarem celnym przed i po jego skontrolowaniu przez służby celne.

   6. Inwestycja w Koroszczynie nie jest inwestycją zakończoną. Dwaj potencjalni główni użytkownicy, tzn. Straż Graniczna i administracja celna, zgłosiły zasadnicze zastrzeżenia do przyjętych rozwiązań, przy czym Straż Graniczna już w czerwcu 1996 r. jednoznacznie odmówiła przejścia na teren terminalu odprawowego. Zgodnie bowiem z umową między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem Republiki Białoruś w sprawie przejść granicznych, sporządzoną w Warszawie dnia 24 kwietnia 1992 r., w rejonie będącym przedmiotem zainteresowania drogowym przejściem granicznym przeznaczonym do obsługi ruchu towarowego jest przejście Kukuryki-Kozłowiczy (art. 1 ust. 1 pkt 2 lit. b umowy). Natomiast terminal towarowych odpraw celnych w Koroszczynie leży poza zasięgiem terytorialnym przejścia granicznego. Zapis § 3 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych z dnia 5 grudnia 1991 r. w sprawie zasięgu terytorialnego przejść granicznych oraz sposobu i warunków przekraczania granicy państwowej (DzU nr 117, poz. 510) stanowi, że ˝zasięg terytorialny drogowego przejścia granicznego obejmuje, ustalone szczegółowo przez właściwego wojewodę w porozumieniu z właściwym komendantem oddziału Straży Granicznej i właściwym dyrektorem urzędu celnego, rejony przygraniczne, na których odcinki drogowe przecinają granicę państwową, gdzie dokonuje się kontroli granicznej osób, towarów i pojazdów drogowych˝. W chwili obecnej nie ma możności realizacji tego przepisu i ze strony Straży Granicznej, i ze strony administracji celnej.

   Ponieważ postulat ten nie został uwzględniony, organa Straży Granicznej podjęły decyzję, iż kontrola graniczna ruchu towarowego będzie się odbywała nadal w przejściu granicznym Kukuryki-Kozłowiczy. Decyzja ta podjęta została ze względu na:

   - brak informacji, jaka część terminalu jest własnością skarbu państwa,

   - brak prawnych możliwości wykonywania wspólnych odpraw przez służby graniczne i celne,

   - negatywne doświadczenia z funkcjonowaniem terminalu odpraw celnych w Świecku.

   W II i III kwartale br. została przeprowadzona kontrola skarbowa w Zarządzie Drogowych Przejść Granicznych (ZDPG) w Białej Podlaskiej. Przedmiotem kontroli była działalność Zarządu w latach 1995-1997, ze szczególnym uwzględnieniem wydatkowania środków budżetowych na realizację inwestycji, w tym przede wszystkim na inwestycję centralną pn. Terminal Samochodowy w Koroszczynie. Z ustaleń kontroli wynika, że zarówno kierownictwo ZDPG, jak i sprawujący nadzór nad działalnością zarządu, podejmując decyzję o wydatkowaniu środków budżetowych, nie zabezpieczyli interesów skarbu państwa. Wykazano, że na ok. 100 mln zł pochodzących z kieszeni podatników ok. 30% wydatkowano niezgodnie z przeznaczeniem, stąd też sprawa została przekazana do prokuratury, która wszczęła śledztwo w tej sprawie.

   Niezależnie od powyższego zastrzeżenia do tej inwestycji, w formie uzgodnionego stanowiska ministra finansów i ministra spraw wewnętrznych i administracji, przedłożone zostały we wrześniu br. premierowi rządu RP Jerzemu Buzkowi. Na skutek powyższego zostało wstrzymane finansowanie tej inwestycji centralnej oraz rozpoczęła się kontrola Najwyższej Izby Kontroli.

   Podsumowując, inwestycja ta została zlokalizowana i zaprojektowana w sposób ułatwiający popełnianie przestępstw granicznych oraz w sposób utrudniający lub uniemożliwiający wykonywanie zadań administracji celnej i Straży Granicznej.

   Na uwagę zasługuje również fakt, że 2 grudnia br. podjęła działania sejmowa Komisja Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych ze sprawą otwarcia terminalu, a interesujących także pana posła.

   Jednocześnie informuję, że w celu stworzenia właściwych warunków pracy dla administracji celnej, zapewnienia prawidłowości wykonywania zadań oraz zapobieżenia przekupstwom i zjawiskom korupcyjnym, związanym z lokalizacją, projektowaniem i odbiorem infrastruktury na przejściach granicznych, byłem promotorem wewnętrznych regulacji prawnych normujących jednolite postępowanie administracji celnej. Było to niezbędne, ponieważ dotychczas przy podejmowaniu decyzji i realizacji inwestycji na przejściach granicznych, nader często występowały takie zjawiska, jak: bałagan, sprzeczne ustalenia, brak imiennej odpowiedzialności, wydawanie cząstkowych opinii zamiast formalnych uzgodnień.

   Prezes Głównego Urzędu Ceł

   Janusz Paczocha

   Warszawa, dnia 22 grudnia 1998 r.