Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zasad sprawowania nadzoru nad składowaniem odpadów z oczyszczalni ścieków

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo pana marszałka z dnia 27 października 1999 r., znak: SPS-0202-2725/99, w sprawie interpelacji pana posła Wiesława Kaczmarka uprzejmie informuję, że na terenie lasów państwowych w Nadleśnictwie Drewnica (obręb Zielonka) w powiecie wołomińskim nigdy nie było zlokalizowane składowisko odpadów z oczyszczalni ˝Czajka˝.

   W granicach oddziału 103, obręb Zielonka, na gruntach Nadleśnictwa Drewnica prowadzony był pobór kruszywa i piasku, bez koncesji, o czym Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie został zawiadomiony przez Urząd Rejonowy w Wołominie pismem nr OS-7535-10/884/98 z dnia 25 marca 1998 r. W wyniku zawiadomienia Urząd Wojewódzki wszczął postępowanie i ustalił, że eksploatacja piasku na tym obszarze trwała od wielu lat, przez różnych użytkowników, w tym przez jednostkę wojskową. Od roku 1994 eksploatację kruszywa prowadziło Nadleśnictwo Drewnica, o czym świadczy umowa zawarta z firmą Europa Corporation s.c. jako odbiorcą piasku. W związku z powyższym Urząd Wojewódzki wydał 7 lipca 1998 r. decyzję nakazującą zaprzestanie eksploatacji. Decyzja została wykonana. Z uwagi na zniszczenie terenu i występowanie nielegalnego składowania odpadów niezbędne było niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do rekultywacji terenu. W porozumieniu z Nadleśnictwem Drewnica, Urzędem Rejonowym w Wołominie i Urzędem Miasta Zielonka został zaakceptowany, na wniosek wykonawcy - firmy Dar-Trans z Ząbek, projekt rekultywacji przy użyciu mieszaniny popiołów z elektrociepłowni i osadów z oczyszczalni ścieków jako przygotowania pod zalesienie terenu. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami w prowadzeniu rekultywacji starosta powiatu wołomińskiego w sierpniu 1999 r. zobowiązał wykonawcę przedmiotowej rekultywacji, tj. firmę Dar-Trans, do wykonania kompleksowej oceny oddziaływania prowadzonej działalności na środowisko, z uwzględnieniem szerokiego zakresu badań zarówno gruntu, jak i wód podziemnych, niezależnie od badań prowadzonych przez Mazowiecki Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska.

   Poniżej przedstawiam odpowiedzi na szczegółowe pytania zawarte w interpelacji pana posła Wiesława Kaczmarka.

   Ad 1-4. Zasady udzielania zgody na uruchomienie składowiska odpadów, procedury ustalania warunków inwestycji związanych z budową składowiska odpadów, wymagania wobec podmiotów ubiegających się o prowadzenie działalności w zakresie składowania odpadów, środki zapobiegawcze podejmowane przy planowaniu budowy składowiska odpadów, pod kątem zagrożeń stwarzanych dla mieszkających w sąsiedztwie ludzi - ze szczególnym uwzględnieniem odpadów z oczyszczalni ścieków.

   Odpady z oczyszczalni ścieków klasyfikuje się, zgodnie z rozporządzeniem ministra ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa z dnia 24 grudnia 1997 r. w sprawie klasyfikacji odpadów (DzU nr 162, poz. 1135), w grupie 19 ˝Odpady z urządzeń do likwidacji i neutralizacji odpadów oraz oczyszczania ścieków i gospodarki wodnej˝ w podgrupie 19 08 ˝Odpady z oczyszczalni ścieków niewyspecyfikowane inaczej˝, która zawiera 10 rodzajów odpadów, z których 3 zaliczono do odpadów niebezpiecznych. Sposób postępowania z odpadami niebezpiecznymi określa rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 21 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad usuwania, wykorzystywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych (DzU nr 145, poz. 942). Rozporządzenie ministra ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa z dnia 11 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków, jakie muszą być spełnione przy wykorzystywaniu osadów ściekowych na cele nieprzemysłowe (DzU nr 72, poz. 813) odnosi się do wybranych rodzajów odpadów z oczyszczalni ścieków, które nie są zaliczane do odpadów niebezpiecznych.

   Lokalizacja składowiska odpadów odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (DzU z 1999 r. nr 15, poz. 139 i nr 41, poz. 412). Strona zainteresowana budową składowiska odpadów ma obowiązek uzyskać decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która jest wydawana w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Na tym etapie dla inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz mogących pogorszyć stan środowiska jest wykonywana ocena oddziaływania na środowisko, która stanowi podstawę dokonania uzgodnienia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz projektu budowlanego. Ocena taka jest wykonywania, zgodnie z art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (DzU z 1994 r. nr 49, poz. 196 z późn. zm.) przez biegłego z listy wojewody. Zgodnie z rozporządzeniem ministra ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa z dnia 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji (DzU nr 93, poz. 589), składowiska odpadów niebezpiecznych stanowią inwestycje szczególnie szkodliwe, zaś pozostałe składowiska odpadów - inwestycje mogące pogorszyć stan środowiska.

   Decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta po uzgodnieniu z:

   1) działającymi w imieniu wojewody wojewódzkimi inspektorami: ochrony środowiska oraz sanitarnym - w odniesieniu do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi,

   2) powiatowym inspektorem sanitarnym - w odniesieniu do inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska,

   3) ministrem zdrowia - w odniesieniu do inwestycji lokalizowanych w miejscowościach uzdrowiskowych - zgodnie z odrębnymi przepisami,

   4) działającym w imieniu wojewody wojewódzkim konserwatorem zabytków - w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych ochroną konserwatorską,

   5) dyrektorem właściwego urzędu morskiego - w odniesieniu do obszarów pasa technicznego, ochronnego, morskich portów i przystani,

   6) właściwym organem państwowego nadzoru górniczego - w odniesieniu do terenów górniczych.

   Następnym etapem jest uzyskanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego, jakim jest składowisko odpadów. Projekt budowlany przedstawiany przy ubieganiu się o decyzję o pozwoleniu na budowę obiektu budowlanego w przypadku inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz mogących pogorszyć stan środowiska wymaga uzgodnienia z wojewodą i właściwym państwowym terenowym (obecnie należy przez to rozumieć: powiatowym) inspektorem sanitarnym. Pozwolenie na budowę składowiska odpadów wydawane jest w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (DzU nr 89, poz. 414 z późn. zm.) przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. W pozwoleniu tym poza wymaganiami określonymi w Prawie budowlanym powinny znaleźć się również wymagania określone w art. 22 ustawy z dnia 27 czerwca o odpadach (DzU nr 96, poz. 592 z późn. zm..), odnoszące się do składowisk odpadów. Przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego może nastąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten nie zgłosi sprzeciwu, chyba że wymagane jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie; obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie może być nałożony w pozwoleniu na budowę (art. 55 ustawy Prawo budowlane).

   W świetle obowiązujących przepisów:

   1) zarządzający składowiskiem odpadów komunalnych ma obowiązek uzyskać zezwolenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na prowadzenie działalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów komunalnych (zgodnie z ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach - DzU nr 132, poz. 622 z 1997 r. nr 121, poz. 770 i z 1997 r. nr 60, poz. 369),

   2) zarządzający składowiskiem odpadów niebezpiecznych obowiązany jest uzyskać zezwolenie na unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych (zgodnie z ustawą o odpadach).

   Zarządzający pozostałymi składowiskami odpadów takich zezwoleń nie muszą uzyskiwać. Wprowadzenie takiego obowiązku oraz zaostrzenie wymagań odnoszących się do zarządzających wszystkimi składowiskami przewiduje przygotowywany projekt nowej ustawy o odpadach.

   Podstawowym źródłem obowiązków zarządzającego składowiskiem są przepisy art. 24 ustawy o odpadach oraz pozwolenie na budowę składowiska odpadów. Zgodnie z przepisami ustawy o odpadach zarządzający składowiskiem odpadów jest obowiązany:

   1) ewidencjonować ilość i rodzaj przyjmowanych na składowisko odpadów, zgodnie z przyjętą klasyfikacją odpadów oraz listą odpadów niebezpiecznych,

   2) zapewnić selektywne składowanie odpadów, mając na uwadze uniknięcie szkodliwych dla środowiska reakcji pomiędzy składnikami tych odpadów, możliwość dalszego ich wykorzystania oraz rekultywację i ponowne zagospodarowanie terenu składowiska odpadów,

   3) utrzymywać i eksploatować składowisko odpadów w sposób zapewniający właściwe funkcjonowanie urządzeń stanowiących wyposażenie składowiska odpadów oraz zachowanie wymagań sanitarnych, bezpieczeństwa i higieny pracy, przeciwpożarowych, a także zasad ochrony środowiska,

   4) odmówić przyjęcia na składowisko odpadów o składzie niezgodnym z dokumentami wymaganymi przy obrocie odpadami i zawiadomić o tym niezwłocznie wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska,

   5) zawiadomić organ, który wyznaczył składowisko odpadów, oraz wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakończeniu eksploatacji i wykonaniu prac rekultywacyjnych.

   W razie niedopełnienia przez zarządzającego składowiskiem odpadów obowiązków, o których mowa w pkt 1-3, wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać decyzję o wstrzymaniu korzystania ze składowiska odpadów. Decyzję taką może wydać również państwowy wojewódzki inspektor sanitarny w przypadku stwierdzenia zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi.

   Na wniosek zarządzającego składowiskiem odpadów odpowiednio wojewódzki inspektor ochrony środowiska lub państwowy wojewódzki inspektor sanitarny może ustalić termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a w razie nieusunięcia ich w tym terminie - wstrzyma korzystanie ze składowiska odpadów.

   Ad 5. Szacunek poniesionych strat wskutek realizacji inwestycji ˝składowiska Zielonka˝.

   Jak już wskazałem na wstępie, inwestycja ta nie jest i nigdy nie miała być składowiskiem osadów ściekowych, lecz rekultywacją wyrobiska poeksploatacyjnego piasku na trenie Nadleśnictwa Drewnica, obręb Zielonka, oddział 103, wykonywaną na podstawie ostatecznej decyzji nr 157/99 z dnia 2 lutego 1999 r. wydanej przez burmistrza miasta Zielonka. Jednakże na terenie prowadzonej inwestycji, tj. wyrobiska piasku, inwestor zdeponował ok. 38 800 ton osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków ˝Czajka˝, w sposób odbiegający od wymagań zawartych w ˝Projekcie rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego piasku na terenie Nadleśnictwa Drewnica, obręb Zielonka, oddział 103˝. Wyniki dotychczasowych kontroli wskazują na wystąpienie określonych nieprawidłowości, ale jednocześnie uzasadniają przeprowadzenie dokładniejszych ocen celem jednoznacznego określenia faktycznego wpływu na środowisko zdeponowanych osadów ściekowych, jak też ustalenia zakresu powstałych ewentualnych szkód w środowisku, do których naprawienia jest obowiązany ich sprawca. Ze względu na złożoność sprawy postępowanie wyjaśniające nie zostało zakończone.

   Ad 6. System kontroli oraz wyniki kontroli ˝składowiska Zielonka˝.

   Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (DzU nr 77, poz. 335 z późn. zm.) do jej zadań należy m. in.: kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska i racjonalnym użytkowaniu zasobów przyrody, kontrola przestrzegania decyzji ustalających warunki użytkowania środowiska, udział w postępowaniu dotyczącym lokalizacji inwestycji, udział w przekazywaniu do eksploatacji obiektów mogących pogorszyć stan środowiska, urządzeń chroniących środowisko przed zanieczyszczeniem i kontrola eksploatacji urządzeń chroniących środowisko przed zanieczyszczeniem.

   Służby IOŚ zwracają szczególną uwagę na postępowanie inwestorów, którzy budują składowiska odpadów albo wykorzystują na cele nieprzemysłowe osady ściekowe (odbywa się to obecnie w różnych miejscach kraju), wobec często stwierdzanych pod tym względem nieprawidłowości, mogących mieć niekorzystny wpływ na środowisko. Stosowany w IOŚ system kontroli obejmuje m.in. sprawdzenie poprawności procesu inwestycyjnego oraz spełnienie warunków zawartych w przepisach ochrony środowiska i decyzjach administracyjnych określających inwestorowi warunki korzystania ze środowiska zarówno w trakcie realizacji inwestycji, jak też po oddaniu jej do eksploatacji.

   Następstwem kontroli, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, są nakładane przez IOŚ określone przepisami sankcje, aż do wstrzymania oddania inwestycji do eksploatacji albo zgłoszenia sprzeciwu co do przystąpienia do użytkowania.

   Przedmiotowa inwestycja, prowadzona przez firmę p. Dariusza Soboty pod nazwą Dar-Trans była kontrolowana przez służby Inspekcji Ochrony Środowiska - mazowieckiego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska w Warszawie.

   Inwestor przedłożył wymaganą dokumentację, a zatem przedmiotowe przedsięwzięcie jest uregulowane pod względem formalno-prawnym.

   Jednak wobec stwierdzenia odstępstw w realizacji inwestycji w stosunku do zatwierdzonego projektu IOŚ podjęła szereg działań zmierzających do ustalenia wpływu tak zdeponowanych odpadów na środowisko, jak też spowodowania przywrócenia stanu właściwego i zgodnego z wymaganiami ochrony środowiska. Powiadomiła o nieprawidłowościach organy właściwe w sprawach wydawania zezwoleń i uzgodnień w zakresie gospodarki odpadami (wojewodę mazowieckiego) oraz organy administracji architektoniczno-budowlanej (starostę wołomińskiego) i nadzoru budowlanego (wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego w Warszawie oraz powiatowego inspektora nadzoru budowlanego w Wołominie), wraz z wnioskiem o niezwłoczne podjęcie działań dyscyplinujących.

   W dniu 4 sierpnia 1999 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie, przy udziale pracowników Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Warszawie, Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Wołominie i Urzędu Gminy Warszawa Rembertów, przeprowadził kolejną kontrolę przedmiotowego wyrobiska piasku. Stwierdzono m.in., że na terenie ok. 2 ha zgromadzone przez inwestora osady ściekowe pozostają bez zabezpieczenia, i w dalszym ciągu nie rozpoczęto prac zasadniczych związanych z zagospodarowaniem wyrobiska. W czasie kontroli pobrano do analizy próby osadów ściekowych, gleby w rejonie ich zeskładowania oraz wód podziemnych. Oznaczenia prób kontrolnych wykonuje laboratorium Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Warszawie. Kolejna kontrola wraz z poborem prób została przeprowadzona przez Mazowiecki WIOŚ w dniu 2 listopada 1999 r.

   Ad 7. Ocena firmy Dar-Trans.

   Na obecnym etapie prowadzonych postępowań administracyjnych brak na razie podstaw do wyciągania ostatecznych wniosków co do dalszego toku realizacji inwestycji. Inwestor, decyzją starosty wołomińskiego z dnia 5 sierpnia 1999 r., został zobowiązany do wykonania oceny oddziaływania na środowisko zeskładowanych odpadów, umożliwiającej ustalenie zakresu i sposobu wykonania niezbędnych działań, mających na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia, a następnie - przywrócenia środowiska do stanu właściwego. Koszty sporządzenia tej oceny, stosownie do art. 70 ust. 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, ponosi inwestor. Termin wykonania oceny oddziaływania na środowisko upłynął z dniem 25 października 1999 r. Inwestor złożył uzasadniony wniosek o przedłużenie tego terminu do końca listopada br.

   Ad 8. Możliwość obciążenia kosztami sanacji składowiska inwestora oraz wynajętej do realizacji projektu ˝składowiska Zielonka˝ firmy.

   Zgodnie z art. 82 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostka organizacyjna oraz osoba fizyczna, wykonująca działalność wpływającą szkodliwie na środowisko, jest obowiązana podejmować działania mające na celu usunięcie przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko lub zagrożenia i przywrócenie środowiska do stanu właściwego.

   Wojewoda dla obiektów zaliczonych do inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi, określonych w odrębnych przepisach, a dla pozostałych obiektów - starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ustalać, w drodze decyzji, zakres i sposób wykonania obowiązku, biorąc pod uwagę interes społeczny, istniejący stan zniszczenia lub zagrożenia środowiska oraz faktyczne możliwości wykonania obowiązku.

   Z poważaniem

   Minister

   Antoni Tokarczuk

   Warszawa, dnia 25 listopada 1999 r.