Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmian przepisów prawa pracy dotyczących uprawnień osób pracujących w systemie pracy ciągłej

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Bogdana Lewandowskiego z dnia 28 lipca 1999 r. w sprawie zmian przepisów emerytalnych dotyczących uprawnień osób pracujących w systemie pracy ciągłej, przesłaną przy piśmie z dnia 4 sierpnia 1999 r. (znak: SPS-0202-2316/99), uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   W swej interpelacji pan poseł Lewandowski pisze, że do niedawna pracownicy zatrudnieni w systemie ruchu ciągłego ˝posiadali przywilej związany z uprawnieniem do obniżonego wieku emerytalnego˝, a obowiązujące do tej pory rozporządzenie regulujące tę sprawę zostało uchylone. Informacja ta nie jest zgodna ze stanem faktycznym.

   Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym do 31 grudnia 1998 r. prawo do emerytury w wieku niższym niż ogólnie obowiązujący mieli między innymi pracownicy zatrudnieni w szczególnych warunkach. Definicję tej grupy osób zawierał przepis art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (DzU nr 40, poz. 267, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważało się pracowników stale zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. W szczególności wspomniany przepis wymieniał zatrudnionych:

   - pod ziemią,

   - bezpośrednio przy przetwórstwie azbestu, produkcji ołowiu i kadmu,

   - przy pracach technologicznych związanych z wytwarzaniem aluminium,

   - w zespołach formujących szkło,

   - w charakterze rybaków morskich i nurków,

   - w stoczniach morskich na niektórych stanowiskach pracy bezpośrednio przy budowie i remoncie statków morskich,

   - na statkach morskich w żegludze międzynarodowej i w polskim ratownictwie okrętowym,

   - na statkach żeglugi powietrznej,

   - w charakterze ratowników w Górskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym,

   - w morskich portach handlowych oraz niektórych przedsiębiorstwach pomocniczych działających na rzecz tych portów,

   - na niektórych stanowiskach w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych.

   Jak z powyższego wykazu wynika, praca w porze nocnej nie stanowiła dotychczas samoistnego kryterium dla obniżenia wieku emerytalnego, mimo iż wiele grup uprawnionych, pracując w ruchu ciągłym, pracowało także w porze nocnej.

   Również od 1 stycznia 1999 r. obniżony wiek emerytalny, rodzaje prac oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje emerytura w wieku niższym, ustala się według tych samych zasad. Stanowi tak art. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118, z późn. zm.).

   Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (DzU nr 8, poz 43, z późn. zm.) nie zostało uchylone. Należy podkreślić, że omawiany obniżony wiek emerytalny dotyczy jednak wyłącznie ubezpieczonych urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r., a spośród ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. tylko tych, którzy w dniu 1 stycznia 1999 r. spełnili warunki określone w art. 184 tej ustawy, tj. mieli wymagany staż pracy w szczególnych warunkach oraz wymagany okres składkowy i nieskładkowy. Pozostałe grupy ubezpieczonych będą mogły skorzystać z projektowanych rozwiązań w ramach tak zwanych emerytur pomostowych.

   W ramach prac przygotowawczych nad tymi emeryturami zarządzeniem nr 237 z dnia 4 grudnia 1998 r. minister pracy i polityki socjalnej powołał Komisję Ekspertów do spraw Uprawnień do Obniżonego Wieku Emerytalnego Osób Zatrudnionych w Szczególnych Warunkach lub w Szczególnym Charakterze. Zadaniem komisji było uzasadnić merytorycznie możliwość ustalenia niższego wieku emerytalnego dla niektórych grup zawodowych lub rodzajów pracy z powodu szczególnych warunków pracy lub szczególnych wymagań psychofizycznych. Komisja swe zadanie wykonała, opracowując raport, w którym w oparciu jedynie o kryteria zdrowotne sporządziła między innymi wykaz prac uzasadniających ograniczenie maksymalnego okresu zatrudnienia przy wykonywaniu tych prac lub ograniczenie wieku pracownika wykonującego tę pracę. W trakcie prac komisja ekspertów wyodrębniła grupę czynników, które - zwłaszcza jeśli oddziałują łącznie na organizm - uzasadniają skrócenie aktywności zawodowej pracownika. Wśród jedenastu czynników komisja uwzględniła także pracę zmianową nocną.

   Tak więc jest oczywiste, że zarówno w dotychczasowych unormowaniach, jak i w rozwiązaniach projektowanych warunek pracy zmianowej nocnej, choć nie stanowi samoistnej przesłanki do obniżenia wieku emerytalnego, był i jest uwzględniany jako jedno z kryteriów.

   W związku z powyższym pogląd, że w tej sprawie pomija się stanowisko strony związkowej w prowadzonych przez rząd przewidzianych ustawowo konsultacjach - moim zdaniem - nie jest prawdziwy. Pragnę ponadto podkreślić, że od 25 czerwca 1999 r. toczą się negocjacje z przedstawicielami związków zawodowych na temat założeń ustawy o emeryturach pomostowych. W negocjacjach tych uczestniczy także OZZ Pracowników Ruchu Ciągłego.

   Sekretarz stanu

   Ewa Lewicka

   Warszawa, dnia 18 sierpnia 1999 r.