Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kryteriów kwalifikowania osób niepełnosprawnych do uczestnictwa w warsztatach terapii zajęciowej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przekazaną przez pana marszałka przy piśmie z dnia 7 listopada 2000 r. znak: SPS-0202-4971/00 interpelację posła Jerzego Jaskierni dotyczącą zasad kwalifikowania do warsztatu terapii zajęciowej oraz procedur w zakresie rozszerzenia działalności podmiotowej i przedmiotowej warsztatu, uprzejmie wyjaśniam:

   1. Zgodnie z art. 6 ust. 6 pkt 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (DzU nr 123, poz. 776, z późn. zm.) podstawę kwalifikowania do uczestnictwa w warsztacie terapii zajęciowej stanowią wskazania do uczestnictwa w terapii zajęciowej zawarte w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wydanym przez powiatowy lub wojewódzki zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności.

   Wskazania powyższe zawierane są natomiast w orzeczeniach osób, które zaliczone zostały:

   - do znacznego stopnia niepełnosprawności lub

   - umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w razie przebywania w tzw. instytucjach totalnych, przez co należy rozumieć placówki opiekuńcze lub lecznicze świadczące całodobową opiekę medyczną i/lub usługi opiekuńczo-pielęgnacyjne.

   Powyższy sposób kwalifikowania do uczestnictwa w warsztacie terapii zajęciowej znajduje uzasadnienie w wykładni logicznej art. 10 ust. 2, przywołanej na wstępie ustawy, która skłania do zajęcia stanowiska, iż do warsztatu terapii zajęciowej winny być kwalifikowane osoby legitymujące się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz osoby, których niemożność podjęcia zatrudnienia związana jest z aktualną sytuacją życiową. Skoro bowiem w myśl art. 10 ust. 2 warsztat terapii zajęciowej oznacza placówkę ˝stwarzającą osobom niepełnosprawnym z upośledzeniem uniemożliwiającym aktualne podjęcie pracy możliwość udziału w rehabilitacji społecznej i zawodowej przez terapię zajęciową˝, to należy przez to rozumieć, iż do warsztatu powinny być kwalifikowane osoby, które ze względu na stopień naruszenia sprawności organizmu uznane zostały za niezdolne do podjęcia zatrudnienia i w związku z tym, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, o której mowa, zakwalifikowane do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz osoby, u których niemożność podjęcia i realizowania zatrudnienia związana jest z sytuacją pobytu w placówce opieki całodobowej.

   W związku z powyższym wyjaśnienie dyrektora Biura Pełnomocnika do Spraw Osób Niepełnosprawnych Jana Lacha, zgodnie z którym do warsztatu terapii zajęciowej mogą być zakwalifikowane osoby zaliczone orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności do znacznego stopnia niepełnosprawności, posiadające w przedmiotowym orzeczeniu wskazania do uczestnictwa w terapii zajęciowej, nie pozostaje w sprzeczności logicznej z wyjaśnieniem wicedyrektor biura Janiny Olszewskiej, w myśl którego kwalifikacja do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności nie jest równoznaczna ze wskazaniami do uczestnictwa w terapii zajęciowej. Należy bowiem mieć na uwadze, iż nie każda osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności kwalifikuje się do rehabilitacji społecznej i zawodowej w formie terapii zajęciowej w warsztacie terapii zajęciowej. Zgodnie bowiem z definicją ustawową zawartą w art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy do znacznego stopnia niepełnosprawności mogą być również zaliczone osoby zdolne do podjęcia zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej lub zakładzie aktywizacji zawodowej.

   Pragnę również poinformować, że aktualnie prowadzone są przez podkomisję nadzwyczajną do rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym wraz z autopoprawką oraz komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych ustaw.

   W art. 10 ust. 2 projektu ustawy jednoznacznie sprecyzowane zostało, iż do warsztatu terapii zajęciowej kwalifikowane będą osoby legitymujące się orzeczeniem o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz osoby z upośledzeniem umysłowym lub chorobą psychiczną zaliczone do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jeżeli w orzeczeniu tym zawarte zostały wskazania do terapii zajęciowej.

   Wejście przedmiotowego przepisu w życie rozszerzy krąg osób kwalifikowanych do uczestnictwa w warsztacie terapii zajęciowej o osoby, których rodzaj niepełnosprawności w sposób szczególny, głównie ze względu na postawy społeczne pracodawców wobec zatrudniania osób upośledzonych umysłowo i psychicznie chorych, uniemożliwia znalezienie i podjęcie zatrudnienia.

   2. Podmiotowe rozszerzenie działalności warsztatu terapii zajęciowej poprzez zwiększenie liczby uczestników realizowane jest na zasadach określonych w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 stycznia 1999 r. w sprawie algorytmu podziału środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na realizację zadań jednostek samorządu terytorialnego oraz sposobu przedstawiania sprawozdań o wykorzystaniu tych środków (DzU nr 8, poz. 73). Zgodnie z przywołanym przepisem wysokość środków przeznaczonych na dofinansowanie działania warsztatów terapii zajęciowej w danym roku uzależniona jest od liczby uczestników warsztatu według stanu na dzień 30 czerwca roku poprzedzającego. Tak więc jednostka organizacyjna prowadząca warsztat powinna zgłosić staroście do dnia 30 czerwca każdego roku liczbę uczestników do warsztatu, z tym jednak, że zajęcia w przypadku nowych kandydatów do warsztatu mogą rozpocząć się od dnia podjęcia przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych finansowania ich uczestnictwa w warsztacie.

   3. Przedmiotowe rozszerzenie działalności już istniejącego warsztatu poprzez utworzenie nowych pracowni terapii zajęciowej może być realizowane na zasadach analogicznych do tych, które obowiązują przy rozpatrywaniu projektów zorganizowania warsztatu zgodnie z § 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad tworzenia, działania i finansowania warsztatów terapii zajęciowej (DzU nr 118, poz. 764). Obecnie prowadzone są w Biurze Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych prace nad projektem nowego rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad tworzenia, działania i finansowania warsztatów terapii zajęciowej, w którym w sposób jednoznaczny zostaną sprecyzowane procedury postępowania w razie rozszerzenia działalności warsztatu.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Joanna Staręga-Piasek

   Warszawa, dnia 20 listopada 2000 r.