Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie systemu ochrony informacji niejawnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację nr 3886 z dnia 28 kwietnia 2000 r. posła na Sejm RP pana Jerzego Jaskierni w sprawie systemu ochrony informacji niejawnych, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów oraz w porozumieniu z ministrem - członkiem Rady Ministrów panem Januszem Pałubickim, uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.

   Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (DzU nr 11, poz. 95) za ochronę informacji niejawnych w jednostce organizacyjnej odpowiada jej kierownik. Natomiast art. 18 ust. 2 oraz art. 37 ust. 1 cytowanej ustawy stanowią, że zwykłe postępowania sprawdzające przeprowadzają pełnomocnicy ochrony do spraw ochrony informacji niejawnych, którzy są powoływani przez kierowników jednostek organizacyjnych i bezpośrednio im podlegają. Postępowania te są przeprowadzane na pisemne polecenie kierownika jednostki organizacyjnej i wymagają pisemnej zgody osoby, której mają dotyczyć. Należy stwierdzić, iż kierownicy jednostek organizacyjnych ponoszą odpowiedzialność za wszelkie niedociągnięcia w tym zakresie, w tym również za przedłużające się postępowania sprawdzające.

   Pragnę podkreślić, że osoby zatrudnione na stanowiskach związanych z dostępem do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbową, które posiadają upoważnienia wydane w myśl ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej (DzU nr 40, poz. 271, ze zm.), mogą nadal wykonywać swoje obowiązki, nawet wówczas gdy nie zostały jeszcze zakończone stosowne procedury. W tym przypadku dotychczasowe upoważnienia zachowują ważność do 10 marca 2001 r. Czas trwania procedury sprawdzającej staje się istotny w przypadku osób, które ubiegają się o zatrudnienie na stanowisku lub powierzenie prac zleconych, związanych z dostępem do takich informacji.

   Zwykłe postępowania sprawdzające powinny być zakończone przed upływem miesiąca od daty pisemnego polecenia ich przeprowadzenia (art. 42 ust. 2 pkt 1 ustawy). Wymogi dotyczące przeprowadzania postępowań sprawdzających nie muszą powodować niemożności wykonywania pracy lub konieczności wysyłania pracowników na urlopy wypoczynkowe. Zazwyczaj osoby przyjmowane do pracy przechodzą okres zaznajamiania ze specyfiką zakładu pracy, stanowiskiem, natomiast nie zawsze muszą być kierowane do wykonywania prac wiążących się z dostępem do informacji niejawnych. Prace takie zlecane są doświadczonym pracownikom, posiadającym stosowne upoważnienia do dostępu do informacji niejawnych.

   Zasygnalizowana w interpelacji sprawa pracowników świadczących usługi na rzecz strategicznych obiektów cywilnych i wojskowych objęta jest uregulowaniami przedmiotowej sprawy. Pracownicy ubiegający się o zawarcie umowy lub realizujący już zawarte umowy, których wykonanie związane jest z dostępem do informacji niejawnych, powinni posiadać aktualne poświadczenie bezpieczeństwa lub ważne upoważnienie do dostępu do tego typu informacji.

   Stosownie do informacji przekazanych przez pana ministra Janusza Pałubickiego w wielu jednostkach organizacyjnych zobowiązanych do stosowania przepisów ustawy mają miejsce opóźnienia w ich wdrażaniu. W szczególności kierownicy niektórych jednostek organizacyjnych - pomimo pism okólnych prezesa Rady Ministrów przypominających o ustawowych obowiązkach - z dużym opóźnieniem zgłaszali kandydatury na pełnomocników ochrony informacji niejawnych i organizowali piony ochrony w kierowanych przez siebie instytucjach. Z obowiązku tego wywiązały się już niemal wszystkie instytucje centralne. Zdarzają się jednak przypadki, że kierownicy instytucji nawet nie zgłosili kandydatów na pełnomocników ochrony. Uniemożliwia to rozpoczęcie w tych instytucjach procesu dopuszczania pracowników do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę służbową, gdyż, jak wykazano powyżej - prowadzenie zwykłych postępowań sprawdzających pozostaje w gestii pełnomocników ochrony.

   Reasumując, pragnę podkreślić, że ponadroczny okres obowiązywania ustawy o ochronie informacji niejawnych można uznać za efektywnie wykorzystany do podniesienia poziomu ochrony informacji niejawnych oraz szkolenia pracowników w tym zakresie. Jednocześnie, podzielając sugestię ministra - członka Rady Ministrów pana Janusza Pałubickiego, proponuję, aby pan poseł wskazał służbom ochrony państwa jednostki organizacyjne, w których występują przedstawione w interpelacji nieprawidłowości, aby można było podjąć stosowne przewidziane w ustawie działania.

   Na zakończenie uprzejmie informuję, iż w dniu 10 maja 2000 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP oraz Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzoną w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (DzU z 1993 r. nr 61, poz. 284, ze zm.) przepisu ustawy o ochronie informacji niejawnych, który nie pozwala odwołać się od odmowy wydania certyfikatu bezpieczeństwa osobom starającym się o pracę w służbie publicznej. Trybunał Konstytucyjny zdecydował, że art. 42 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych utraci moc 31 stycznia 2001 r. Zgodnie z wypowiedzią prezesa TK pana prof. Marka Safjana (zacytowaną w dzienniku ˝Rzeczpospolita˝ z dnia 11 maja 2000 r.) ˝...Sejm RP musi ustawę (o ochronie informacji niejawnych) znowelizować i określić procedurę odwoławczą...˝.

   Z poważaniem

   Minister

   Marek Biernacki

   Warszawa, dnia 15 czerwca 2000 r.