Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie trudnej sytuacji finansowej w oświacie na przykładzie Ostrowca Świętokrzyskiego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Andrzeja Słomskiego z dnia 30 czerwca br. w sprawie zwiększenia subwencji ogólnej na 2000 r. dla miasta Ostrowiec Świętokrzyski w woj. świętokrzyskim, uprzejmie pana marszałka informuję.

   Wstępne kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego naliczone zostały zgodnie z projektem rozporządzenia ministra edukacji narodowej w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego oraz w oparciu o dane statystyczne GUS za rok szkolny 1998/1999.

   Natomiast ostateczne kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego ustalone zostały na podstawie:

   - uchwalonej przez parlament Rzeczypospolitej Polskiej ustawy budżetowej na 2000 r. (DzU nr 7, poz. 85);

   - rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego (DzU nr 111, poz. 1284 oraz z 2000 r. nr 6, poz. 74);

   - danych statystycznych GUS na rok szkolny 1999/2000.

   Uprzejmie pana marszałka informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej pismem z dnia 27 grudnia 1999 r. nr DE-II-3115/286/99 zawiadomiło wszystkie jednostki samorządu terytorialnego o tym, że wstępne kwoty subwencji oświatowej na 2000 r. skalkulowane zostały w oparciu o dane statystyczne GUS za rok szkolny 1998/1999 oraz o tym, że po otrzymaniu danych GUS na rok szkolny 1999/2000 subwencja oświatowa (kwoty ostateczne) naliczona zostanie ponownie.

   Wspomniane wyżej rozporządzenie ministra edukacji narodowej wprowadziło istotne zmiany w zakresie ustalania na rok 2000 części oświatowej subwencji ogólnej. Do najważniejszych z nich należy naliczanie części szkolnej subwencji oświatowej wyłącznie na podstawie liczby uczniów uczęszczających do szkół prowadzonych bądź dotowanych przez daną jednostkę samorządu terytorialnego, zgodnie z zasadą ˝pieniądz idzie za uczniem˝.

   Użyte w algorytmie pojęcie ucznia przeliczeniowego oraz wartości wag odpowiadają średnim statystycznym, podczas gdy rzeczywiste zróżnicowanie jednostkowych kosztów między szkołami, nawet pomiędzy szkołami tego samego typu w tej samej jednostce samorządu terytorialnego, jest ogromne i wynika z bardzo wielu szczegółowych przyczyn. Natomiast kwota subwencji na ucznia przeliczeniowego stanowi standard A i jest swoistym, kalkulacyjnym bonem oświatowym na ucznia dla jednostki samorządu terytorialnego.

   Jednocześnie uprzejmie informuję pana marszałka, że oprócz algorytmicznego podziału subwencji pomiędzy jednostki samorządu terytorialnego zastosowany został dodatkowy mechanizm zapobiegający obniżeniu kwoty subwencji dla konkretnej jednostki ze względu na zmniejszającą się liczbę uczniów w szkołach danej jednostki samorządu terytorialnego. Przyjęte w tym celu progi procentowe, odnoszące się do wielkości subwencji, spełniają ważną rolę, ponieważ w przypadku wielu gmin byłaby ona mniejsza niż 100% środków przekazanych z budżetu państwa w tym zakresie w poprzednim roku.

   W tej sytuacji poszczególne jednostki samorządu terytorialnego winny ocenić rozmiar zadań oświatowych realizowanych w roku szkolnym 1999/2000 w odniesieniu do roku szkolnego 1998/1999. W przypadku zmniejszenia się liczby uczniów należało oczekiwać adekwatnego zmniejszenia subwencji oświatowej.

   Wstępna kwota części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2000 dla miasta Ostrowiec Świętokrzyski naliczona została w wysokości 19 115 403 zł przy uwzględnieniu 9662 uczniów rzeczywistych, natomiast kwota ostateczna tej części subwencji określona została na poziomie 18 455 402 zł (100,2% roku 1999) przy liczbie uczniów 9176.

   Ustalenie ostatecznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2000 dla tej jednostki samorządu terytorialnego na poziomie niższym od kwoty wstępnej o 660 001 zł wynika ze zmniejszenia się liczby uczniów rzeczywistych w roku szkolnym 1999/2000 o 486 uczniów (5,0%). W takim samym stopniu zmniejszeniu uległa liczba uczniów przeliczeniowych, bo o 5,0%; w roku szkolnym 1998/1999 uczniów przeliczeniowych było 9663, a w roku szkolnym 1999/2000 liczba ta wynosi 9180.

   Kwota części oświatowej subwencji ogólnej, przypadająca na 1 ucznia rzeczywistego w roku 2000 z terenu Ostrowca Świętokrzyskiego wynosi 2011,27 zł (105,5% roku 1999).

   Uprzejmie informuję pana marszałka, że wiele gmin nie racjonalizowało sieci szkolnej w latach ubiegłych. W sytuacji, w której liczebność oddziałów spada poniżej normy ustalonej na 26 uczniów w oddziale, powoduje to znaczne zwiększenie kosztów utrzymania szkół. Pomimo podjętych działań w zakresie racjonalizacji sieci szkolnej na terenie Ostrowca Świętokrzyskiego liczba uczniów przypadająca na oddział w roku szkolnym 1999/2000 wynosi 24,93 (101,1% roku 1998/1999).

   Odnosząc się do pozostałych zastrzeżeń, zawartych w interpelacji pana posła Andrzeja Słomskiego, uprzejmie pana marszałka informuję, że środki na wdrożenie nowego wykazu stanowisk nauczycielskich oraz na 1% realny wzrost wynagrodzeń nauczycieli od dnia 1 stycznia br. ujęte zostały w części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego zgodnie z rozporządzeniem ministra edukacji narodowej z dnia 27 stycznia 2000 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego (DzU nr 6, poz. 74).

   Jednocześnie uprzejmie informuję pana marszałka, że wniosek prezydenta miasta Ostrowiec Świętokrzyski w sprawie przyznania dodatkowych środków finansowych na wdrożenie nowego systemu wynagrodzeń nauczycieli skierowany został do Departamentu Kadr, Szkolenia i Organizacji w celu ponownego przeliczenia części oświatowej subwencji ogólnej w tym zakresie. O wyniku przeprowadzonej analizy danych, zawartych w sprawozdaniach EN-3 oraz w ankiecie dotyczącej zatrudnienia nauczycieli w 2000 r., pan prezydent miasta zostanie niezwłocznie poinformowany.

   W istniejących uwarunkowaniach ekonomicznych, związanych z finansowaniem z budżetu państwa zadań oświatowych, duże znaczenie ma wyodrębniona z subwencji rezerwa ustawowa. Pozwala ona na korektę subwencji tym jednostkom samorządu terytorialnego, które na podstawie obiektywnie uzasadnionych przesłanek będą wymagały wsparcia w dostosowaniu do nowych warunków finansowania. W ramach 1% rezerwy będą dokonywane korekty błędów statystycznych oraz wzrost od 1 września br. zadań edukacyjnych w szkołach ponadpodstawowych. Korekta subwencji oświatowej z powyższych tytułów będzie dokonywana w trakcie roku budżetowego, głównie w III i IV kwartale, na podstawie zobiektywizowanych kryteriów.

   Niezależnie od przekazywanych z budżetu państwa jednostkom samorządu terytorialnego środków finansowych w ramach części oświatowej subwencji ogólnej, w ustawie budżetowej na rok 2000 przewidziane zostały rezerwy celowe na finansowanie zadań w obszarze oświaty i wychowania:

   - rezerwa nr 19 ˝środki na realizację programu ograniczenia ubóstwa wśród dzieci i młodzieży oraz na stypendia dla uczniów szczególnie uzdolnionych˝ - 63 168 tys. zł;

   - rezerwa nr 21 ˝reforma systemu oświaty˝ - 146 834 tys. zł;

   - rezerwa nr 22 ˝racjonalizacja sieci szkolnej, w tym zakup autobusów szkolnych - 122 976 tys. zł;

   - rezerwa nr 25 ˝środki na poprawę warunków nauczania w szkołach wiejskich˝ i remonty szkół oraz na pomoc stypendialną dla młodzieży wiejskiej˝ - 100 000 tys. zł;

   - rezerwa nr 68 ˝zakończenie programu rozwoju pracowni internetowych w gimnazjach˝ - 100 000 tys. zł.

   Znaczna część ww. środków przekazana zostanie poprzez budżety wojewodów do jednostek samorządu terytorialnego.

   W dniu 24 marca br. Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało wojewodom wysokości limitów finansowych na dofinansowanie zadań oświatowych. Zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 26 listopada 1999 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983) decyzję o podziale tych środków na poszczególne zadania podejmą wojewodowie.

   Uprzejmie informuję pana marszałka, że wojewoda świętokrzyski otrzymał następujące limity finansowe na dofinansowanie zadań oświatowych:

   A - na inwestycje oświatowe 4346 tys. zł, z tego:

   1) 1449 tys. zł z rezerwy celowej nr 21;

   2) 2897 tys. zł z rezerwy celowej nr 22;

   B - na modernizację szkół wiejskich 3420 tys. zł z rezerwy celowej nr 25;

   C - na doposażenie gimnazjów 640 tys. zł z rezerwy celowej nr 21.

   Ponadto uprzejmie informuję pana marszałka, że w sprawie zwiększenia subwencji oświatowej na rok 2000 dla miasta Ostrowiec Świętokrzyski wystąpił również pan senator Krzysztof Lipiec, któremu udzielona została informacja w tym zakresie o podobnej treści.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Irena Dzierzgowska

   Warszawa, dnia 10 lipca 2000 r.