Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zrównoważenia obrotów handlowych pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Socjalistyczną Republiką Wietnamu

   Szanowny Panie Marszałku! Niniejszym udzielam odpowiedzi na skierowaną do mnie interpelację poselską nr SPS-0202-6677/01 posłów Elżbiety Adamskiej-Wedler, Piotra Gadzinowskiego, Mariusza Olszewskiego i Cezarego Stryjaka w sprawie zrównoważenia obrotów handlowych pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Socjalistyczną Republiką Wietnamu.

   Wietnam jest bardzo ważnym partnerem handlowym Polski, a jego rynek oceniany jest jako perspektywiczny i możliwy również do zaopatrywania południowych Chin i Kambodży. Nasze obroty handlowe z Wietnamem w drugiej połowie lat 80. kształtowały się na poziomie ok. 60 mln rubli rocznie, z przewagą importu przeznaczonego na spłatę zadłużenia Wietnamu wobec Polski.

   Zmiany polityczne i gospodarcze oraz wprowadzenie w 1991 r. rozliczeń w walutach wymienialnych spowodowały w latach 1991-1992 znaczny spadek wzajemnych obrotów, szczególnie po stronie polskiego eksportu.

   W ostatnich latach obroty, według danych CIHZ, kształtowały się następująco (w mln USD):

Rok 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001/3

Eksport 17,5 25,4 25,4 12,0 16,7 11,9 16,5 2,1

Import 30,0 56,2 39,4 66,0 79,1 106,0 115,0 23,4

Obroty 47,5 81,6 64,8 78,0 95,8 117,9 131,5 25,5

Saldo -12,5 -30,8 -14,0 -54,0 -62,4 -94,1 -98,5 -21,4

   Powyższe dane nie obejmują obrotów pośrednich. Według danych wietnamskich szacuje się, że wzajemne obroty (handlowe i bagażowe) za 1999 r. wyniosły ok. USD 77 mln, w tym eksport z Polski do Wietnamu wyniósł ok. USD 14 mln, a import z Wietnamu do Polski ok. USD 63 mln.

   W polskim eksporcie do Wietnamu głównymi pozycjami są: mleko w proszku (ok. 65% wartości eksportu), farmaceutyki (ok. 18%), maszyny i urządzenia (ok. 8%) oraz wyroby papiernicze (ok. 3%), pojazdy (ok. 2%).

   W polskim imporcie występują głównie artykuły rolno-spożywcze (ok. 49% wartości importu), obuwie (ok. 23%), wyroby przemysłu lekkiego (ok. 18%), w tym przede wszystkim przemysłu tekstylnego, wyroby przemysłu chemicznego (ok. 3%) i meble (ok. 2%).

   Zniesienie w lutym 1994 r. amerykańskiego embarga, w sytuacji bardzo poważnego zainteresowania dużych firm amerykańskich rynkiem wietnamskim, w tym zwłaszcza koncernów naftowych, ułatwiło i zwielokrotniło napływ kapitałów, zarówno w ramach pomocy dwustronnej jak i wielostronnej. Spotęgowało to konkurencję na rynku wietnamskim, co bardzo utrudniło dostęp dla naszych towarów i usług.

   W ostatnich latach systematycznie rośnie znaczenie Wietnamu w obszarze Azji Południowo-Wschodniej i coraz szerzej uznawany jest jego potencjał gospodarczy i możliwości rozwoju. Na gorsze w ostatnich latach wyniki gospodarcze Wietnamu wpłynął kryzys walutowo-finansowy, który objął swoim zasięgiem większość krajów regionu. Kryzys ten chociaż stopniowo przezwyciężany wpłynął także na zmniejszenie importu z Polski.

   Istotnym czynnikiem hamującym wzrost dostaw polskich towarów do Wietnamu i pobudzającym napływ wietnamskich towarów do Polski była polityka rządu Wietnamu w zakresie handlu zagranicznego, polegająca na dążeniu do zbilansowania w handlu zagranicznym poprzez stosowanie różnego rodzaju ograniczeń i utrudnień technicznych - administracyjnych.

   Bezpośrednią przyczyną wysokiego deficytu w obrotach towarowych z Wietnamem jest 7-krotna przewaga wartości importu z Wietnamem nad wartością polskiego eksportu do tego kraju.

   Eksport polski w 2000 r. wyniósł 16,5 mln USD i był o 38,9% wyższy niż w roku 1999, podczas gdy import wzrósł o 8,5% i wyniósł 115,0 mln USD. Na relatywnie niski poziom polskiego eksportu do Wietnamu wpływa przede wszystkim brak środków dewizowych na import, które w Wietnamie są przydzielane centralnie. Potrzeby importowe strony wietnamskiej są dużo większe od obecnego poziomu naszego eksportu, ale uwarunkowane realizacją dostaw w kredycie.

   Rząd polski, dążąc do zmiany obecnej sytuacji, przyznał w 1998 r. stronie wietnamskiej kredyt w wysokości 70 mln USD na rozbudowę przemysłu stoczniowego w oparciu o dostawy maszyn i urządzeń z Polski.

   Linia kredytowa otwarta została 1 stycznia 1999 r., lecz na skutek zmiany warunków technicznych przez stronę wietnamską pierwsze dostawy rozpoczęły się dopiero pod koniec 2000 r.

   W 2001 r. (po czterech miesiącach) wzrost dostaw jest już wyraźnie widoczny. Dostawy maszyn i urządzeń wzrosły bowiem o 166,4% i stanowiły 55,8% wartości eksportu do Wietnamu. Szczyt dostaw przewiduje się na 2002 r., w którym nastąpi zamknięcie realizacji kontraktu.

   Dzięki udzielonemu kredytowi eksport do Wietnamu wzrósł po 4 miesiącach 2001 r. o 62,2%, przy spadku importu o 25,0%, co zaowocowało redukcją deficytu w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku o 12,2 mln USD.

   Wysoki poziom importu z Wietnamu uwarunkowany jest strukturą dostaw, warunkami i organizacją płatności.

   W dostawach z Wietnamu podstawowymi towarami w 2000 r. były:

   - kawa zielona - 23,8% wartości importu z tego kraju (poddawana w Polsce procesowi palenia i przeznaczona na reeksport do krajów WNP),

   - obuwie o podeszwach z gumy lub tworzyw - 22,8%,

   - ryż - 13,6%,

   - materiały i wyroby włókiennicze - 8,9%,

   - zupy, buliony i inne przetwory spożywcze - 6,2%.

   Na 5 ww. pozycji towarowych przypada 75,3% importu z Wietnamu.

   Import z tego kraju zmonopolizowany jest w praktyce przez obywateli wietnamskich na stałe zamieszkujących w Polsce, których liczbę szacuje się na 30 tys., w tym w Warszawie 20 tys. W Polsce działa ponad 15 przedstawicielstw wietnamskich firm i ponad 20 firm prywatnych oraz ponad 200 firm ˝polskich˝ prowadzonych przez Wietnamczyków.

   Cały import jest w praktyce realizowany na zasadach płatności gotówkowych z pominięciem systemu bankowego, a niezbędne na ten cel środki sprowadzane są do Polski często z naruszeniem przepisów Prawa dewizowego.

   Zatrzymanie w 2000 r. przez służby celne obywatela wietnamskiego na przemycie w walizce 2,5 mln USD spowodowało zaostrzenie kontroli dewizowej i celnej importu z tego kraju, co wpłynęło na spadek jego dynamiki, zarówno w 2000 r., a szczególnie w 2001 r.

   Nasze oferty wsparte są coraz większą gamą czynników wspierających eksport na rynku wietnamskim takich jak instrumenty finansowe (włącznie z kredytami państwowymi) oraz nowoczesny system promocji z szeregiem nowych inicjatyw i działań.

   Reasumując, należy oczekiwać, że zarówno realizacja przyznanego kredytu na polski eksport inwestycyjny do Wietnamu, jak też zaostrzenie celnej i dewizowej kontroli importu z Wietnamu przyczynią się już w bieżącym roku do poprawy relacji w obrotach z tym krajem i stopniowej redukcji deficytu.

   Natomiast podejmowane przez rząd działania w zakresie finansowych instrumentów wspierania eksportu mają charakter rozwiązań systemowych, które winny przyczynić się do osiągnięcia pozytywnych rezultatów eksportowych w dłuższym okresie, a także są niezbędne dla stworzenia polskim eksporterom i producentom warunków porównywalnych do tych, w jakich działają przedsiębiorstwa w rozwiniętych krajach OECD, w efekcie zwiększając konkurencyjność polskiej gospodarki na rynku światowym a tym samym i w Wietnamie.

   Sekretarz stanu

   Bernard Błaszczyk

   Warszawa, dnia 27 czerwca 2001 r.