Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zaniechania poboru do zasadniczej służby wojskowej osób prowadzących gospodarstwa rolne

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pani poseł Renaty Szynalskiej w sprawie zaniechania poboru do zasadniczej służby wojskowej osób prowadzących gospodarstwa rolne (6096), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Na wstępie pragnę zapewnić, iż zdaję sobie sprawę ze specyfiki sektora rolniczego. Rozumiem, że długotrwała nieobecność młodego rolnika w czasie odbywania służby wojskowej może niekorzystnie wpłynąć na funkcjonowanie jego gospodarstwa. Jednakże art. 39 ust. 3 znowelizowanej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 1992 r. nr 4, poz. 16, z późn. zm.) umożliwia uzyskanie jednorazowego odroczenia ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne na okres od 3 do 12 miesięcy. Zgodnie z rozporządzeniem ministra obrony narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego (DzU nr 56, poz. 277, z późn. zm.) żołnierz zasadniczej służby wojskowej może również skorzystać z możliwości przeniesienia do jednostki stacjonującej bliżej miejsca jego zamieszkania.

   Ponadto na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 przedmiotowej ustawy poborowemu udziela się odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny wspólnie z nim zamieszkałym, który nie ukończył szesnastego roku życia lub został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji albo który ukończył siedemdziesiąty piąty rok życia, jeżeli nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania tej opieki, albo ze względu na obowiązek sprawowania opieki wynikającej z prawomocnego orzeczenia sądu - na czas sprawowania tej opieki. Odroczenie takie może być udzielane wielokrotnie. Wydaje się zatem, iż jest to wystarczające zabezpieczenie interesów poborowych rolników, których rodzice są inwalidami I grupy lub ukończyli 75 lat.

   Pozwolę sobie w tym miejscu przywołać uwagę pana marszałka do faktu, iż zmiana ustawy znosząca odroczenia zasadniczej służby wojskowej ze względu na prowadzenie gospodarstwa rolnego podyktowana została zasadą przestrzegania równości w zakresie spełniania powszechnego obowiązku służby wojskowej przez wszystkich obywateli. W tym przypadku przyjęto założenie, że wykonywanie jakiegokolwiek zawodu nie powinno stanowić tytułu do odroczenia służby wojskowej, w tym również prowadzenie gospodarstwa rolnego. Uprzywilejowanie poborowych rolników prowadziłoby w konsekwencji do naruszenia zasady powszechności spełnienia obowiązku służby wojskowej, gdyż z przywileju odroczenia służby wojskowej (a de facto przywileju jej nieodbycia) nie korzystają inne grupy zawodowe.

   Argumentacja ta spotkała się ze zrozumieniem posłów i senatorów, którzy w głosowaniu optowali za przyjęciem nowelizacji, która urzeczywistnia postanowienia art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

   Wspomniana nowelizacja mogła postawić w niekorzystnej sytuacji poborowych rolników, którzy korzystali wcześniej z odroczeń zasadniczej służby wojskowej z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie spodziewając się zmiany przepisów np. zaciągnęli kredyty. Dlatego też, biorąc pod uwagę liczne wystąpienia samych zainteresowanych oraz posłów i senatorów w tej kwestii, działając w oparciu o art. 46 ust. 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, 22 września 2000 r. wydałem zarządzenie nr 26/MON w sprawie przeniesienia do rezerwy niektórych grup poborowych bez odbycia zasadniczej służby wojskowej. Dotyczy ono jednak tylko tych poborowych rolników, którzy przed dniem 1 lipca 1999 r. korzystali z odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz spełniali w dniu wejścia w życie zarządzenia warunki uzyskania takiego odroczenia w świetle przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy.

   Uwzględniwszy przedstawiony wyżej wyjątek, Ministerstwo Obrony Narodowej nie znajduje podstaw do przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w zakresie udzielania odroczeń poborowym prowadzącym gospodarstwa rolne. Nie przewiduje również podjęcia działań mających na celu umożliwienie przenoszenia do rezerwy poborowych rolników bez odbycia zasadniczej służby wojskowej. Stoi bowiem na stanowisku, że obecne uregulowania prawne dają wystarczające możliwości rozwiązania problemów młodych rolników znajdujących się w naprawdę trudnej sytuacji. Możliwość przeniesienia do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej lub uzyskania odroczenia powinna być bowiem wykorzystywana jedynie wyjątkowo w indywidualnych przypadkach, a nie stanowić przywileju przysługującego jakiejś grupie poborowych.

   Przekazując powyższe wyjaśnienia, żywię nadzieję, iż zarówno pan marszałek, jak i pani poseł Szynalska przyjmą je ze zrozumieniem.

   Z poważaniem

   Minister

   Bronisław Komorowski

   Warszawa, dnia 30 marca 2001 r.