Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie funkcjonowania Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Tadeusza Ferenca, przekazaną przy piśmie z dnia 31 stycznia 2002 r., znak SPS-0202-510/02, w sprawie funkcjonowania Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Stosownie do art. 151a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, z późn. zm.), zwanej dalej ˝ustawą o puz˝, Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych, zwany dalej ˝Urzędem Nadzoru˝, sprawuje nadzór nad działalnością m.in. kas chorych, stosując kryterium legalności, a także nadzór nad ich gospodarką finansową, stosując kryterium legalności, rzetelności, celowości i gospodarności oraz zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym.

   Urząd Nadzoru, stosownie do art. 151 ust. 1 ustawy o puz, jest centralnym organem administracji rządowej z przyznanymi przez ustawę o puz kompetencjami, natomiast zarząd na podstawie art. 74 pkt 2 ustawy o puz jest organem kasy chorych. Jednakże ustawodawca w zakresie ustawowych kompetencji przyznanych organowi nadzoru wskazał badanie wszystkich uchwał przyjmowanych przez organy uchwałodawcze kas chorych pod kątem zgodności z prawem zarówno pod względem materialnoprawnym, jak i formalnoprawnym. Uprawnienia nadzorcze prezesa Urzędu Nadzoru w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w działalności kasy chorych z naruszeniem prawa, statutu bądź też odmowy przez kasy chorych udzielania wyjaśnień i informacji niezbędnych do wypełniania zadań Urzędu Nadzoru określone zostały wprost w ustawie o puz w art. 151c. Art. 151c ust. 5 przewiduje sankcje skierowane do organów kas chorych, w szczególności zarządu. Stosownie do art. 151c ust. 5 pkt 1 ustawy o puz Urząd Nadzoru w przypadku kas chorych w razie prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów prawa, statutu, może:

   - nakładać na członka zarządu kasy chorych karę upomnienia, pieniężną do wysokości 3-krotnego wynagrodzenia brutto tej osoby wyliczonego na podstawie wynagrodzenia za ostatnie 3 miesiące przed nałożeniem kary,

   - występować do właściwego organu kasy chorych z wnioskiem o odwołanie członka zarządu,

   - występować do właściwego organu kasy chorych z wnioskiem o zawieszenie w czynnościach członka zarządu do czasu rozpatrzenia wniosku o jego odwołanie,

   - ustanowić zarząd komisaryczny,

   - w uzasadnionych przypadkach Urząd Nadzoru może żądać dodatkowego sprawozdania finansowego, w szczególności gdy kasa chorych naruszy fundusz rezerwowy - art. 151a ust. 9 ustawy o puz.

   Zgodnie z art. 151 ust. 6 ustawy o puz Urząd Nadzoru w zakresie swej funkcji podlega jedynie ustawie, natomiast stosowanie do art. 151 ust. 2 ustawy o puz Urzędem Nadzoru kieruje prezes, który, zgodnie z brzmieniem art. 151e ust. 1 ustawy o puz w sprawach m.in. zatwierdzenia planu finansowego, wydaje decyzje administracyjne.

   Przepis art. 151a ust. 6 ustawy o puz, jako przepis kompetencyjny, nakłada na organ nadzoru nie tylko prawo, ale i obowiązek określonego zachowania w przypadku stwierdzenia naruszenia zasady legalności działania przez organy uchwałodawcze kas chorych. Każde naruszenie przepisów prawa skutkuje obowiązkiem wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Należy podkreślić, że mając określone kompetencje Urząd Nadzoru jako organ administracji nie ˝może˝, lecz zobowiązany jest je wykonać, wydając decyzję administracyjną stwierdzającą nieważność uchwały podjętej z naruszeniem przepisów prawa. Ponadto zgodnie z art. 151c ust. 1 i 4 Urząd Nadzoru może przeprowadzić kontrolę działalności i stanu majątkowego kasy chorych oraz wydawać zalecenia mające na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i dostosowanie działalności kontrolowanego podmiotu do przepisów prawa. Kasy chorych natomiast zobowiązane są do przedkładania Urzędowi Nadzoru dokumentacji, udzielania mu pomocy oraz wszelkich informacji niezbędnych do wypełnienia jego zadań.

   Zgodnie z otrzymanymi przez Ministerstwo Zdrowia informacjami prezes Urzędu Nadzoru podziela zaniepokojenie pana posła Tadeusza Ferenca odnośnie do funkcjonowania Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych, zwanej dalej ˝Podkarpacką RKCh˝.

   Prezes Urzędu Nadzoru w ostatnim okresie wielokrotnie wskazywał, iż działania Zarządu Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych są nie tylko niezgodne z prawem, ale także niecelowe i niegospodarne. Zarząd Podkarpackiej RKCh nadużywa zaufania koniecznego do wykonywania powierzonych mu ustawowych obowiązków. Nie jest sprawą incydentalną przekroczenie przez Zarząd Podkarpackiej RKCh zakresu upoważnienia do dokonywania wydatków ze środków publicznych czy też forsowania niekorzystnych decyzji. Działania Zarządu Podkarpackiej RKCh wskazują na świadome i celowe prowadzenie spraw w taki sposób, by uzyskać nielegalne korzyści majątkowe. Niektóre działania zarządu spowodowały poniesienie przez Podkarpacką RKCh nieuzasadnionych kosztów. Po analizie zebranych w Podkarpackiej RKCh w Rzeszowie materiałów dotyczących wprowadzenia systemu elektronicznych kart ubezpieczenia zdrowotnego prezes Urzędu Nadzoru wydał w szczególności następujące decyzje:

   1) z dnia 19 listopada 2001 r. zawierającą wniosek o zawieszenie w czynnościach członka Zarządu Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych Anny Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej RKCh, do czasu rozpatrzenia wniosku o jej odwołanie;

   2) z dnia 19 listopada 2001 r. zawierającą wniosek o odwołanie członka Zarządu Podkarpackiej RKCh Anny Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej RKCh;

   3) z dnia 4 stycznia 2002 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzją z dnia 19 listopada 2001 r. zawierającą wniosek o zawieszenie w czynnościach członka Zarządu Podkarpackiej RKCh Anny Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej RKCh, do czasu rozpatrzenia wniosku o jej odwołanie;

   4) z dnia 31 stycznia 2002 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 19 listopada 2001 r. zawierającą wniosek o odwołanie członka Zarządu Podkarpackiej RKCh Anny Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej RKCh.

   Niezależnie od powyższego prezes Urzędu Nadzoru w dniu 20 listopada 2001 r. złożył do Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa określonego w art. 296 § 3 Kodeksu karnego przez panią Annę Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej RKCh.

   Należy również wskazać, że Rada Podkarpackiej RKCh, jako organ nadzorczy nad działalnością zarządu w ramach ustawowych i statutowych kompetencji (art. 76 pkt 3 ustawy o puz oraz § 8 pkt 3 statutu Podkarpackiej RKCh), akceptuje działania zarządu niezgodne z prawem.

   Ponadto w dniu 23 kwietnia 2001 r. Prokuratura Okręgowa w Rzeszowie wszczęła śledztwo w sprawie nieprawidłowości w zarządzaniu Podkarpacką Regionalną Kasą Chorych i na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedstawiono zarzuty aktualnym i byłym członkom Zarządu Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych. Sprawa prowadzona jest pod sygnaturą akt V S DS. 12/01.

   Jednocześnie na podkreślenie zasługuje fakt, że prezes Urzędu Nadzoru w dniu 11 lutego 2002 r. złożył do Prokuratury Rejonowej w Warszawie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa określonego w art. 276 Kodeksu karnego przez pana Piotra Gryzę - prezesa Urzędu Nadzoru w okresie od 7 sierpnia 2000 r. do 22 października 2001 r. Pan Piotr Gryza - ówczesny prezes Urzędu Nadzoru nie dopełnił ustawowego obowiązku zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez członków Zarządu Podkarpackiej RKCh, choć informacje uzasadniające podejrzenie popełnienia przestępstwa powziął jeszcze przed wszczęciem postępowania przez Prokuraturę Okręgową w Rzeszowie. Nadto należy wskazać, że zgodnie z art. 151a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, z późn. zm.) prezes Urzędu Nadzoru sprawuje nadzór nad legalnością działania kas chorych, co tym bardziej nakładało na niego obowiązek właściwej reakcji po powzięciu wiadomości o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez członków Zarządu Podkarpackiej RKCh.

   W związku z prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Rzeszowie śledztwem w sprawie nieprawidłowości w zarządzaniu Podkarpacką RKCh przez członków Zarządu Podkarpackiej RKCh w dniu 12 lutego 2002 r. prezes Urzędu Nadzoru przekazał całość dokumentacji znajdującej się w posiadaniu Urzędu Nadzoru, dotyczącej działania Podkarpackiej RKCh, celem wykorzystania jej w prowadzonym śledztwie. Dokumentacja ta stanowić może istotny dla sprawy materiał dowodowy.

   Podkreślić należy, że Podkarpacka RKCh sukcesywnie odmawiała współpracy z Urzędem Nadzoru, pomimo wyraźnie określonego przepisem obowiązku przedkładania Urzędowi Nadzoru dokumentacji, udzielania mu pomocy oraz udzielania wszelkich informacji niezbędnych do wypełniania jego statutowych zadań. Przykładem takich działań ze strony Podkarpackiej RKCh jest odmowa sporządzenia dokumentacji wizualnej nieruchomości i wyposażenia siedziby Podkarpackiej RKCh udzielona pracownikowi Urzędu Nadzoru w dniu 21 stycznia 2002 r. Ponadto Urząd Nadzoru wielokrotnie zwracał się do kasy chorych o przekazanie kompletu dokumentów dotyczących umów i aneksów zawieranych przez Podkarpacką RKCh. Niedostarczenie wszystkich dokumentów kasa chorych tłumaczyła dużym obciążeniem organizacyjnym i materiałowym związanym ze spełnieniem wymagań Urzędu Nadzoru, co zdaniem prezesa Urzędu Nadzoru jest niezrozumiałe, zwłaszcza w związku z nałożonymi na kasę chorych przez ustawę o puz obowiązkami współpracy i udostępniania Urzędowi Nadzoru dokumentacji oraz wszelkich informacji niezbędnych do wypełniania jego zadań (art. 151c ust. 3 ustawy o poz).

   Należy również zwrócić uwagę na fakt, że postanowieniem Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie w dniu 8 stycznia 2002 r. został zastosowany wobec podejrzanej Anny Szubart-Lelek oraz innych podejrzanych członków Zarządu Podkarpackiej RKCh środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego. Na skutek wniesionych zażaleń przez podejrzanych Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 13 lutego 2002 r. utrzymał w mocy ww. postanowienie.

   Reasumując, Urząd Nadzoru od kilku miesięcy podejmuje czynności zmierzające do wyegzekwowania od Podkarpackiej RKCh działań zgodnych z prawem. Jednakże brak współpracy ze strony Rady Podkarpackiej RKCh powoduje, że pozostawały one nieskuteczne. Dlatego też do końca lutego 2002 r. prezes Urzędu Nadzoru wyda stosowną decyzję nadzorczą w stosunku do Podkarpackiej RKCh celem uporządkowania jej działalności.

   Minister

   Mariusz Łapiński

   Warszawa, dnia 22 lutego 2002 r.