Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie oskarżeń wobec Polski zawartych w raporcie Europejskiej Komisji Przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji - agendy Rady Europy

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia Prezesa RM na interpelację Pana Posła Stanisława Papieża (pismo nr SPS-0202-10338/05 z dnia 29 czerwca 2005 r.) w sprawie oskarżeń wobec Polski zawartych w raporcie Europejskiej Komisji Przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji - agendy Rady Europy uprzejmie informuję:

   1. Europejska Komisja przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji jest organem Rady Europy, którego zadaniem jest monitorowanie sytuacji w krajach członkowskich Rady Europy w zakresie wszelkich zjawisk dyskryminacji osób należących do grup mniejszościowych. Główną formą prezentowania przez Komisję swojego poglądu na rozwój sytuacji w poszczególnych państwach członkowskich Rady Europy jest opracowywanie raportów. Raporty te zawierają analizę wskazanych zjawisk, a także sugestie i wnioski mające pomóc w rozwiązywaniu problemów, na które Komisja wskazała. Opinie formułowane przez Komisję nie podlegają zatwierdzeniu przez żaden inny organ Rady Europy i opracowywane są na wyłączną odpowiedzialność Komisji. Tak jest i w przypadku Trzeciego Raportu dotyczącego Polski, który obejmuje analizę sytuacji w latach 2000-2004. W trakcie przygotowywania raportu Komisja uzyskała potrzebne informacje od władz państwowych (administracji rządowej i samorządowej), a także od przedstawicieli licznych organizacji pozarządowych. Pierwotna wersja raportu konsultowana była z wieloma instytucjami państwowymi, m.in. Komisją Mniejszości Narodowych i Etnicznych Sejmu RP, Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich, Ministerstwem Sprawiedliwości oraz Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji. Strona Polska zgłosiła do raportu szereg uwag. Wskazano na konieczność zmiany tych zapisów raportu, które zawierały niepoprawne informacje co do obowiązujących przepisów, nie odzwierciedlały w należyty sposób działań podejmowanych przez poszczególne instytucje państwowe czy przedstawiały rzeczywistość w nieprawdziwy lub nieprecyzyjny sposób. Komisja uwzględniła część tych uwag. Te zastrzeżenia władz polskich, które nie znalazły się w ostatecznej wersji raportu, dołączono w formie aneksu. Nie jest więc prawdą, iż rząd nie zareagował na informacje zawarte w raporcie.

   2. Kwalifikowanie poszczególnych polskich organów prasowych bądź innych środków masowego przekazu jako ˝instytucji patriotycznych˝ czy ˝niepatriotycznych˝ nie jest konstytucyjnym zadaniem rządu RP. Podobnie nie leży w kompetencji rządu orzekanie, czy jakiekolwiek - rzekome lub faktyczne, ˝kręgi demoliberalne˝ podejmują ˝propagandowo-ideologiczną walkę z polskim patriotyzmem˝. Kwestie te należą do szeroko pojętej sfery dyskursu politycznego i kulturowego.

   3. Stwierdzenie, że ˝raport unijny powiela fałszywe oskarżenia pod adresem Radia Maryja, Księgarni Patriotycznej Antyk, a także Ligi Polskich Rodzin˝, jest z dwóch względów nieprecyzyjne. Po pierwsze, raport nie został sporządzony przez instytucję Unii Europejskiej, lecz przez organ Rady Europy. Po wtóre, raport nie formułuje oskarżeń, a jedynie poddaje polskiej stronie pod rozwagę zjawiska zaobserwowane przez ekspertów Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji. Należy przy tym podkreślić, że na przestrzeni ostatnich lat niektóre wypowiedzi emitowane na antenie Radia Maryja oraz niektóre publikacje dostępne w księgarni Antyk były odebrane przez znaczną część społeczeństwa polskiego jako antysemickie w swej wymowie. Tego typu zjawiska budziły także solidarny sprzeciw osób szanowanych i uznanych w Polsce za autorytety moralne i intelektualne. Trudno zatem uznać, że osoby te mogłyby sprzyjać ˝szkalowaniu Polski˝.

   4. Nieuzasadnione jest stwierdzenie, iż ˝rząd (...) spolegliwie przyjmuje ten raport˝, który, w przekonaniu Pana Posła Papieża, dopuszcza się ˝szkalowani polskich instytucji narodowych˝. Żadna z wymienionych w interpelacji organizacji nie jest bowiem polską instytucją narodową w znaczeniu konstytucyjnego organu państwa.

   5. Raport Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji posiada niewątpliwie uchybienia, a pewne sformułowania wymagają korekty. Wydaje się np., że opinia, iż ˝przedstawiciele społeczności żydowskiej uważają, że wyrażanie nienawiści o konotacji antysemickiej jest zjawiskiem powszechnym w Polsce˝, nie odzwierciedla stanu faktycznego. Świadczyć może o tym reakcja wielu opiniotwórczych środowisk żydowskich w Polsce, a zwłaszcza Przewodniczącego Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP. Te i inne kwestie podnoszone przez autorów raportu będą stanowić przedmiot dyskusji w ramach tzw. okrągłego stołu organizowanego zwyczajowo po opublikowaniu raportu. W spotkaniach ˝okrągłego stołu˝ uczestniczą przedstawiciele Komisji, władz państwowych oraz organizacji pozarządowych, które dostarczały informacji stanowiących podstawę do opracowania raportu. Spotkanie, którego celem będzie omówienie raportu dotyczącego Polski, odbędzie się najprawdopodobniej we wrześniu 2005 r. Będzie ono stanowiło znakomitą okazję do wymiany poglądów na temat raportu oraz do wskazania przedstawicielom Komisji wszystkich tych sformułowań raportu, które zdaniem przedstawicieli władz polskich są dla Polski krzywdzące lub nie odpowiadają prawdzie.

   Z poważaniem

   Minister

   Adam Daniel Rotfeld

   Warszawa, dnia 19 lipca 2005 r.