Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie udziałów województw w podatku dochodowym

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem pana marszałka nr SPS-0202-215p/02 z dnia 16 stycznia 2002 r., dotyczącym uznania przez panią poseł Annę Górną-Kubacką udzielonej odpowiedzi na interpelację za niezadowalającą, uprzejmie proszę o przyjęcie dodatkowych wyjaśnień.

   1. Prognozy zawarte w ustawie budżetowej, dotyczące wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych, są opracowywane w oparciu o kształtowanie się podstawowych wielkości makroekonomicznych oraz uwzględniają planowane na dany rok zmiany systemowe.

   Niewykonanie założonych w ustawie budżetowej na 2001 r. dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych spowodowane było m.in. pogorszeniem się koniunktury gospodarczej w 2001 r. zarówno na rynku krajowym, jak i na rynkach zagranicznych (wzrost PKB prawdopodobnie wyniósł 1,2%, wobec planowanego w ustawie na 4,5%), co wpłynęło również na sytuację rynku pracy.

   W porównaniu z założeniami ustawy budżetowej na 2001 r., dotyczącymi przewidywanego kształtowania się podstawowych wielkości makroekonomicznych, które na etapie przygotowywania ustawy były zgodne z opinią niezależnych ośrodków ekonomicznych i innych ekspertów z dziedziny gospodarki, gorzej ukształtowały się dynamiki wzrostu:

   - przeciętnego zatrudnienia (dynamika przeciętnego zatrudnienia w gospodarce wyniosła ok. 97%, w ustawie planowano dynamikę na 100,2%),

   - przeciętnej liczby emerytów i rencistów (dynamika przeciętnej liczby emerytów i rencistów wyniosła 98,9%, wobec planowanej w ustawie budżetowej 100,1%).

   Inflacja w 2001 r. (5,5%) okazała się znacznie niższa od przyjętej do prognoz wpływów na rok ubiegły w ustawie budżetowej na 2001 r. (7,0%), co skutkowało spadkiem wpływów budżetowych w stosunku do planowanych w ustawie.

   Na uzyskane w 2001 r. dochody z podatku dochodowego od osób fizycznych miało również duży wpływ ujemne saldo rozliczeń końcowych, które okazało się rekordowo duże i wyniosło 4,7 mld zł. Spowodowane to było dużym wykorzystaniem przez podatników ulg podatkowych w 2000 r.

   Planowany wzrost wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych w 2002 r. w stosunku do roku ubiegłego wynika zarówno z przyjętych - do prognozy wpływów podatkowych na 2002 r. - danych o przewidywanym kształtowaniu się zmiennych makroekonomicznych w bieżącym roku oraz z uwzględnienia planowanych zmian systemowych, do których należą m.in.:

   - opodatkowanie zryczałtowanym podatkiem dochodowym niektórych przychodów z kapitałów pieniężnych,

   - ustalenie limitu składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne odliczanej od podatku w wysokości 7,75%,

   - ˝zamrożenie˝ progów podatkowych na 2002 r.,

   - zniesienie ulgi związanej z wydatkami na własne potrzeby mieszkaniowe (tzw. dużej ulgi mieszkaniowej),

   - likwidacja zwolnienia przedmiotowego dotyczącego wartości świadczeń otrzymywanych przez pracowników z tytułu udostępniania im przez pracodawcę lokalu mieszkalnego.

   Należy zauważyć, że Ministerstwo Finansów dokłada wszelkich starań, ażeby poprawić jakość swoich prognoz. Trzeba jednak pamiętać, że procesy gospodarcze charakteryzują się pewnym indeterminizmem, co powoduje, że dokładne przewidzenie ścieżki kształtowania się poszczególnych wielkości ekonomicznych jest niemożliwe, a odchylenia prognoz kształtowania się tych wielkości w sposób oczywisty wpływają na szacunki dochodów publicznych.

   Dodatkowe trudności przy prognozowaniu wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych niejednokrotnie wynikają z częstych zmian w samej konstrukcji podatku. Należy tu przede wszystkim wskazać na reformę ochrony zdrowia oraz utworzenie kas chorych, wprowadzenie reformy ubezpieczeń społecznych oraz systematyczną likwidację ulg podatkowych oraz rozszerzenie bazy podatkowej.

   Trudne do przewidzenia jest także zachowanie się podatników, szczególnie w ostatnich miesiącach roku, kiedy decyduje się o zmianach w kształcie systemu podatkowego na rok następny (np. wzmożone wykorzystanie ulgi budowlanej w listopadzie i grudniu 1999 r. oraz w kolejnych latach, związane z propozycjami likwidacji wspomnianej ulgi; propozycje wprowadzenia od 2002 r. podatku VAT w budownictwie oraz podniesienia stawki podatku na materiały budowlane z 7% do 22%).

   2. Jak wskazano w piśmie uprzednio skierowanym do pana marszałka, informacje przekazywane poszczególnym jednostkom samorządu terytorialnego o wysokości kwot planowanych dochodów z tytułu udziałów w podatku dochodowym od osób fizycznych nie mają charakteru obligatoryjnego. Mają one natomiast stanowić pomoc na etapie opracowywania projektów budżetów tych jednostek. Jednostki samorządu terytorialnego mają prawo do odmiennego, niż to podaje minister finansów, ukształtowania planu dochodów z omawianego tytułu. Przykładem korzystania przez samorządy z tego uprawnienia jest wskazane w piśmie pani poseł woj. wielkopolskie. Minister finansów w informacji przekazanej województwu na 2001 r. określił bowiem dochody z tytułu udziałów w tym podatku na kwotę 42 803 798 zł - w budżecie województwa przyjęto natomiast kwotę 45 798 889 zł, tj. o 7% więcej, niż planował minister finansów.

   Jednocześnie uprzejmie informuję pana marszałka, iż w toku prac prowadzonych w 2001 r. nad nową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego strona samorządowa proponowała, aby w informacjach ministra finansów o wielkościach planowanych dochodów przekazywanych jednostkom samorządu terytorialnego oprócz kwot poszczególnych części subwencji ogólnej znalazły się jedynie ogólne wskaźniki makroekonomiczne, a nie planowane kwoty udziałów. Minister finansów nie podziela jednak tego poglądu, mając na uwadze, iż informacje te, aczkolwiek nie mają charakteru obligatoryjnego, stanowią pomoc na etapie prac planistycznych prowadzonych przez jednostki samorządu.

   Przedstawiając powyższe, pragnę podkreślić, iż w żadnej mierze nie jest intencją Ministerstwa Finansów sztuczne zawyżanie prognozowanych dochodów budżetu państwa, a tym samym również prognozowanych dochodów jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziałów w podatku dochodowym od osób fizycznych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jacek Uczkiewicz

   Warszawa, dnia 1 lutego 2002 r.