Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie funkcjonowania i przyszłości otartych funduszy inwestycyjnych

   Panie Premierze! Art. 54.1 ust. 8 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych nakładał na założycieli towarzystwa emerytalnego obowiązek przedłożenia Urzędowi Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi planu organizacyjnego i finansowego zakładanego towarzystwa na 3 lata. W świetle przywołanych wyżej informacji w 2000 r., który był dla PTE pierwszym rokiem obrotowym trwającym pełny rok kalendarzowy, zaledwie trzy na 21 działających zrównoważyły wydatki bieżące z przychodami i mają szansę na zyski w 2001 r. Przychody 13 innych nie osiągnęły w skali roku 15 mln PLN, co pokrywa mniej niż ich 6-miesięczne wydatki. Oznacza to, iż po upływie zaledwie 1/3 wspomnianego terminu plany tych towarzystw okazały się całkowicie nierealne, a szanse na odzyskanie nakładów poniesionych w 1999 r. na uruchomienie działalności i reklamę - znikome. Wszystko więc wskazuje na to, że żadne z tych 13 PTE nie ma szans na dalsze samodzielne funkcjonowanie, przy czym dla przynajmniej 4 realna jest groźba szybkiego bankructwa. W grupie tej znajdują się dwa powszechne towarzystwa emerytalne - Pocztylion i Epoka, w których zaangażowane zostały znaczne środki przedsiębiorstw państwowych, banków i spółek z udziałem skarbu państwa. Ponadto w grupie tej znajdują się wszystkie towarzystwa (6), które otrzymały zezwolenie z opóźnieniem, kiedy nad wyraz energicznie działało już na rynku 15 pierwszych towarzystw i tempo prowadzonej przez nie akwizycji wskazywało, że dla większej ilości PTE nie ma po prostu miejsca.

   Panie Premierze! Czy UNFE traktował obowiązek nałożony w art. 54.1 ust. 8 ustawy jako formalność niezwiązaną z jakimikolwiek konsekwencjami czy też analizował poprawność założonych wniosków pod względem prawdopodobieństwa?

   Jakie przesłanki przemawiały za realnością planów finansowo-organizacyjnych i wydaniem zezwoleń dla PTE zarządzających OFE Pocztylion i Epoka oraz za wydaniem zezwoleń dla funduszy, które uzyskały je z opóźnieniem, w bardzo już niekorzystnej dla nich sytuacji rynkowej (Allianz, Pekao-Alliance, Arka-Invesco, Kredyt Bank, Rodzina)?

   Z tych samych sprawozdań wynika, że 2000 r. zaledwie 5 otwartych funduszy emerytalnych uzyskało większy przyrost wartości środków wpłaconych przez swoich klientów niż wysokość pobranych prowizji. Osiągnięto to jednak bardziej w wyniku degresji stawek tych prowizji niż dzięki efektom działalności inwestycyjnych. Przyrost ten ma charakter nominalny i (u najlepiej inwestującego) wyniósł w ciągu ponad 18 miesięcy działalności inwestycyjnej ok. 3%. Natomiast w całym okresie działalności inwestycyjnej otwartych funduszy emerytalnych od 1999 r. żaden z nich nie wypracował jeszcze kwot nie tylko większych niż te, które pobrał z tytułu prowizji, ale także uwzględniających deprecjację wynikającą z inflacji za ten okres. Wynika z tego, iż lepszą, bo nieobciążoną prowizją, niż lokowanie w 16 spośród 21 OFE strategią oszczędzania byłoby lokowanie w skarpecie, a rachunek bankowy a vista dający 6% jest w odniesieniu do wszystkich 21 funduszy kokosowym interesem.

   Panie Premierze! Czy i w jaki sposób UNFE działa na rzecz poprawy wyników inwestycyjnych OFE?

   Czy we wszystkich PTE, przez cały okres ich funkcjonowania, jest spełniony wymóg art. 54.2 ust. 5 ustawy nakazującej podejmowanie decyzji inwestycyjnych przy udziale doradcy inwestycyjnego? W którym PTE i w jakim okresie ten wymóg nie został spełniony, jak UNFE go egzekwował?

   W styczniu br. Urząd Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi poinformował o zawarciu porozumień z Komisją Papierów Wartościowych i Giełd oraz Komisją Nadzoru Bankowego w sprawie wymiany informacji niezbędnych dla przeciwdziałania praktykom sztucznego zawyżania jednostek rozrachunkowych. W minionym roku zarzucano niektórym otwartym funduszom emerytalnym, iż manipulacja kursami na Giełdzie Papierów Wartościowych, zawierając ˝nadzwyczaj korzystne˝, gdyż ˝ustawione˝ transakcje. Jak informował UNFE, prowadzone w tej sprawie kontrole żadnych nieprawidłowości nie wskazały. Teraz dowiedzieliśmy się, że do chwili podpisania wspomnianych porozumień UNFE nie posiadał stosownych instrumentów, by przeciwdziałać tego rodzaju praktykom, a nawet potwierdzić ich zaistnienie.

   Panie Premierze! Czy planowane jest przeprowadzenie powtórnej kontroli, przy wykorzystaniu nowych możliwości, w tych PTE/OFE, których dotyczyły zarzuty, w celu ostatecznego rozwiania wszelkich wątpliwości co do ich zachowania na rynku?

   Co Urzędowi Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi wiadomo o przypadkach pełnienia funkcji w zarządach powszechnych towarzystw emerytalnych (będących firmami zaufania publicznego) przez osoby, wobec których toczą się postępowania karne za przestępstwa gospodarcze (PTE HMC SA oraz PZU SA)?

   Czy dopuszczalna jest wykładnia art. 41.1 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, która pochwala taką praktykę?

   Kiedy UNFE powziął wiadomość o każdym z tych faktów i jak na nie zareagował?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Piotr Gadzinowski

   Warszawa, dnia 20 lutego 2001 r.