Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie obrony na forum międzynarodowym praw oświatowych narodu łużyckiego oraz jego małej ojczyzny w RFN - ponowna

   Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie art. 194 ust. 3 Regulaminu Sejmu RP uprzejmie zawiadamiam, że otrzymałem w załączniku do pisma marszałka Sejmu RP z dnia 2 lipca 2002 r. nr SPS-0202-1441/02 odpowiedź pana ministra Włodzimierza Cimoszewicza z dnia 26 czerwca 2002 r. na moją interpelację z 23 maja 2002 r. w sprawie obrony na forum międzynarodowym praw oświatowych narodu łużyckiego oraz jego małej ojczyzny w RFN, za co dziękuję. Jednocześnie uprzejmie zawiadamiam, że odpowiedź pana ministra spraw zagranicznych RP na wspomnianą interpelację jest niezadowalająca. Albowiem odpowiedź ta nie uwzględnia dorobku legislacyjnego Rady Europy w zakresie ochrony małych narodów (a także mniejszości narodowych) przed marginalizacją społeczno-ekonomiczną.

   Rząd federalny RFN i rządy krajowe Saksonii oraz Brandenburgii i podległa im administracja nie respektują praw oświatowych narodu łużyckiego ani jego prawa do integralności kulturalno-terytorialnej, wyrażającej się w lokalnych skupiskach zwartego rolniczego osadnictwa łużyckiego w pobliżu dwóch ośrodków miejskich: Budziszyna (Łużyce Górne) i Chociebuża (Łużyce Dolne). Polityka narodowościowa zjednoczonych Niemiec wobec Łużyczan stanowi kontynuację antyłużyckiej polityki b. NRD, kierowanej przez Socjalistyczną Partię Jedności Niemiec (SED). ˝W wyniku wewnętrznych przekształceń (Domowiny w 1950 r. - J.D.) uznano przewodnią rolę SED za podstawę działalności związku. Między obiema organizacjami nastąpiła wyraźna wymiana kompetencji: narodowo-polityczne kwestie Łużyczan znajdowały się odtąd w gestii niemieckiej partii komunistycznej, podczas gdy Domowina zajęła się zadaniami mniejszej rangi, koncentrując się na ideologii ˝wykonania planu˝, prowadzenia ˝walki o pokój˝ na Łużycach czy dążeniem do zjednoczenia Niemiec. Wskutek przejęcia ideologii komunistycznej przez Domowinę katolicyzm stał się jej naturalnym przeciwnikiem. Większość księży łużyckich oraz część wierzących (...) opuściła szeregi związku, nie akceptując dokonanych zmian˝ (zob. Tomasz Kowalczyk, ˝Kościół katolicki na Łużycach Górnych w latach 1919-1990˝, Lublin, 1999 r., TN KUL, s. 233-234). Oczywiście kontynuacja dotyczy głównie celów germanizacyjnych, a niekiedy także instrumentów służących do realizacji celów w NRD i w nowej RFN, np. w dziedzinie inwestycji przemysłu węgla brunatnego, których realizacji nie towarzyszył program rekonstrukcji likwidowanych wsi łużyckich na innych terenach wolnych od przemysłu. Oczywiście Domowina po 1990 r. odrzuciła ideologię pseudokomunistycznej SED. W 2001 r. przemysł węgla brunatnego po raz pierwszy zbudował dla Łużyczan koło miasta Forst (Dolne Łużyce) zwartą osadę, będącą repliką likwidowanej wsi łużyckiej Rogow (łuż.) vel Horno (niem.). Innym instrumentem przejętym przez administrację nowej RFN z repertuaru SED jest ograniczanie dostępu młodzieży z rodzin łużyckich do szkolnej nauki języka ojczystego. Skandalem na skalę europejską stało się zlikwidowanie szkoły łużyckiej w Chróścicach. Przywrócone w 1945 r. pod naciskiem aliantów szkolnictwo łużyckie jest nadal, w nowej RFN, będącej sukcesorką NRD, likwidowane. Antyłużycka polityka administracji niemieckiej w RFN jest sprzeczna z Europejską Kartą Języków Regionalnych i Mniejszościowych, z Ramową konwencją o ochronie mniejszości narodowych, a także z Europejską Konwencją Praw Człowieka.

   Mając powyższe na uwadze, proszę uprzejmie pana marszałka o umieszczenie mojej interpelacji w sprawie obrony na forum międzynarodowym praw oświatowych narodu łużyckiego oraz jego małej ojczyzny w RFN w porządku dnia plenarnego posiedzenia Sejmu w dniach 24-26 lipca 2002 r. Proszę ponadto o wyrażenie zgody przez pana marszałka na przybycie do Sejmu w dniu, w którym będzie rozpatrywana powyższa interpelacja poselska, wycieczki Łużyczan, zorganizowanej przy współdziałaniu stowarzyszeń łużyckich oraz Towarzystwa Polsko-Serbołużyckiego.

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Janusz Dobrosz

   Wrocław, dnia 13 lipca 2002 r.