Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie braku dotacji budżetowych na finansowanie Biblioteki Centralnej Polskiego Związku Niewidomych

   Szanowny Panie Ministrze! Jesienią 1952 r. Zarząd Główny Polskiego Związku Niewidomych powołał Bibliotekę Centralną, a w następnych latach 6 bibliotek okręgowych w tych województwach, w których istniały większe i bardziej aktywne środowiska niewidomych. Zadaniem biblioteki jest kierowanie całokształtem spraw bibliotekarskich, organizacja i funkcjonowanie sieci, gromadzenie i uzupełnianie książek brajlowskich i tyflologicznych oraz popularyzacja wiedzy o niewidomych.

   W 1957 r. prowadzenie Biblioteki Centralnej powierzono niewidomym bibliotekarzom. W 1962 r. PZN przystąpił do wydawania nowego rodzaju książek dla niewidomych, nagrywanych na taśmie magnetofonowej. W latach 70. i 80. nastąpił dalszy rozwój biblioteki, m.in. wybudowano nowy gmach biblioteki, utworzono Muzeum Tyflologiczne oraz studio nagrań książek mówionych. Na początku lat 90. rozpoczęto komputeryzację biblioteki.

   W Polsce jest ponad 100 tys. osób z dysfunkcją wzroku o umiarkowanym i znacznym stopniu niepełnosprawności. Niewidomi i słabo widzący opierają swój rozwój (zwłaszcza intelektualny) na czytaniu rozmaitych tekstów. W zdobywaniu wiedzy o świecie, w poznawaniu literatury pięknej i fachowej nie mogą pozostawać w tyle za widzącymi. Czytelnictwo ich bazuje przede wszystkim na dwóch rodzajach przekazu: poprzez dotyk - czytanie pismem Braille`a oraz poprzez słuch - słuchanie książek nagranych na kasety magnetofonowe lub odtwarzanych przez komputerowy syntezator mowy.

   Książki brajlowskie i mówione są bardzo drogie. Wiąże się to z małymi nakładami tych wydawnictw specjalistycznych. Jeden tom brajlowski kosztuje ok. 400 zł, a kaseta magnetofonowa książki mówionej ok. 6 zł. Charakterystyczną cechą wydawnictw dla niewidomych jest to, że zajmują one dużo miejsca (jedna strona książki o formacie A4 zajmuje 5 stron druku brajlowskiego, a na jednej kasecie magnetofonowej można nagrać tylko 15 stron tekstu). Dlatego czytelnicy nie mogą kupować i gromadzić księgozbioru. Jedynym rozwiązaniem są wypożyczalnie.

   Dodać należy, że z księgozbiorów Biblioteki Centralnej korzystają nie tylko osoby niewidome i słabo widzące, ale także inne osoby niepełnosprawne, których stan zdrowia nie pozwala na czytanie, a także osoby starsze, które z powodu dolegliwości związanych z wiekiem nie mogą już czytać.

   Książka odgrywa bardzo ważną rolę w życiu każdego człowieka. Czytelnictwo pełni ogromną funkcję w procesie rehabilitacji osób niewidomych, dostarcza wielu przeżyć i informacji, których zdobywanie jest utrudnione z powodu ograniczonej percepcji wzrokowej. Książka dla czytelników niewidomych ma jeszcze większe znaczenie, albowiem kompensuje brak innych rozrywek. Udostępnianie książek osobom niewidomym (w różnorodnych formach) pozwala na wyrównanie różnic intelektualnych. W przeciwieństwie do ogólnego spadku czytelnictwa w kraju w środowisku niewidomych czytelnictwo stale wzrasta.

   Niestety, pomimo tak dużego znaczenia, jakie pełni Biblioteka Centralna, Ministerstwo Kultury przekazało w tym roku tylko 650 tys. zł na jej działalność. Kwota ta wystarczyła jedynie na 5 miesięcy. Aby utrzymać bibliotekę do końca tego roku, potrzeba jeszcze 1 mln zł.

   W związku z powyższym zwracam się do pana ministra z następującymi pytaniami: Czy i kiedy Ministerstwo Kultury przekaże potrzebne pieniądze na sfinansowanie tegorocznej działalności Biblioteki Centralnej oraz jakie rozwiązania systemowe proponuje resort w sprawie finansowania biblioteki w latach następnych?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Krzysztof Rutkowski

   Łódź, dnia 18 czerwca 2002 r.