Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie oddania w użytkowanie Fortu św. Benedykta w Krakowie Stowarzyszeniu Kultury Akademickiej ˝Instytut Sztuki˝

   Szanowny Panie Ministrze! Sprawa dotyczy oddania w użytkowanie przez gminę m. Krakowa na 25 lat Fortu św. Benedykta wraz terenem o pow. 4,6 ha położonym na Krzemionkach Podgórskich Stowarzyszeniu Kultury Akademickiej ˝Instytut Sztuki˝ z siedzibą w Krakowie przy ul. Rakowieckiej 27.

   Fort św. Benedykta położony jest na terenie o wyjątkowych wartościach kulturowych, historycznych i krajobrazowo-przyrodniczych. Fort, tzw. wieża maksymiliańska, jest unikatowy na skalę europejską i z zachowanymi fortyfikacjami został wpisany do rejestru zabytków pod nr A-808, położony jest w obszarze ścisłej ochrony konserwatorskiej - nr rej. A-608. Zgodnie z obowiązującym prawem podlega szczególnej ochronie (ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r.

   W bezpośrednim sąsiedztwie fortu, naprzeciw kopca Krakusa, znajduje się kościół św. Benedykta z przełomu X-XI w. Istniejąca pod dzisiejszym kościołem rotunda z absydą jest jedyną, poza Wawelem, świątynią przedromańską odkrytą na terenie miasta.

   Odbywane na kopcu Krakusa w dniu równonocy wiosennej pogańskie uroczystości włączone zostały w nurt świąt wielkanocnych, czego odzwierciedleniem jest odpust zwany Rękawką przy kościele św. Benedykta - jeden z najstarszych w Krakowie.

   Teren wokół fortu, tzw. Błoń na Krzemionkach, nosi ślady osadnictwa prehistorycznego i wczesnośredniowiecznego. Objęty jest także ochroną archeologiczną. Na terenie oddanym w użytkowanie stowarzyszeniu znajduje się również średniowieczny kamieniołom i fragmenty murów getta podgórskiego z II wojny światowej.

   Nieopodal znajduje się najstarszy cmentarz komunalny Krakowa - Stary Cmentarz Podgórski, gdzie spoczywają - Edward Dembowski i Bednarscy, Zollowie, Kotsis, Radzikowscy, Serkowscy - zasłużeni obywatele dawnego miasta Podgórza.

   Po 4 latach od przejęcia fortu przez stowarzyszenie, ˝Instytut Sztuki˝ przedstawił koncepcję przebudowy fortu, polegającą między innymi na nadbudowie dwóch kondygnacji. Fort przykryto kopułą mieszczącą amfiteatralną salę widowiskową na 700 miejsc. Planuje się wolno stojący szyb windowy połączony z fortem. W średniowiecznym kamieniołomie projektuje się parkingi.

   Akt notarialny przekazujący fort w użytkowanie stowarzyszeniu, dopuszczający jedynie dokonanie remontu i adaptację, oparty został na uchwałach Zarządu Miasta z 1998 r. i 1999 r. bez wiedzy i zgody Rady Miasta, bez zasięgnięcia opinii Rady Dz. XIII m. Krakowa, z naruszeniem prawa - art. 18 ust. 2 pkt 9 ustawy o samorządzie terytorialnym. Akt notarialny nie zawiera szczegółowych warunków użytkowania i adaptacji zabytku.

   Podstawą do podjęcia decyzji przyznającej prawo użytkowania fortu w trybie bezprzetargowym i nieodpłatnie było zobowiązanie się stowarzyszenia do ponoszenia nakładów związanych z dokonaniem remontu, który prowadzony był w latach 90. ze środków Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków. Stowarzyszenie nie legitymowało się środkami finansowymi. Natomiast Zarząd Miasta dopuścił w swojej uchwale Rafinerię Trzebinia S.A. i PJR Przemysłu Chemicznego Naftobudowa Holding S.A., które zobowiązują się do współuczestnictwa finansowego w odrestaurowaniu fortu.

   Wartość materialna fortu wraz z terenem o pow. 4,6 ha podana w akcie notarialnym jest rażąco zaniżona - 2.034 mln zł.

   Oddanie w użytkowanie fortu wraz z terenami w tak atrakcyjnym miejscu w konsekwencji prowadzi do utraty majątku dziedzictwa narodowego na rzecz osób trzecich. Fort będzie służyć wyłącznie komercyjnej działalności stowarzyszenia i innych podmiotów.

   Adaptacja fortu bez naruszenia jego bryły i dewastującej ingerencji w otoczenie jest całkowicie możliwa przy innej funkcji i programie użytkowania. Fort musi pozostać dostępny dla ogółu mieszkańców.

   Teren wokół fortu od dziesiątków lat służył mieszkańcom do wypoczynku i rekreacji. Jako teren miejskiej zieleni publicznej winien być zarządzany zgodnie z kompetencjami samorządu przez gminę.

   Mieszkańcy i Rada Dzielnicy XIII m. Krakowa od 4 lat podejmują działania i domagają się, aby władze miasta wypełniały obowiązek praworządnego i pieczołowitego dysponowania majątkiem dziedzictwa narodowego (art. 50 ustawy o samorządzie terytorialnym).

   Co zamierza Pan uczynić, aby nie dopuścić do radykalnej przebudowy Fortu św. Benedykta, dewastującej zabytek i jego bezpośrednie otoczenie, a Błoń na Krzemionkach pozostawić mieszkańcom jako niezbywalne dobro publiczne dziedzictwa narodowego?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Stanisław Papież

   Kraków, dnia 15 listopada 2004 r.